کم آبی در سالمندان؛ علائم کمبود آب در بدن سالمندان

کم آبی در سالمندان یکی از مشکلات شایع در این افراد محسوب می‌شود. بهترین راهکار مقابله با این مشکل، تشویق سالمند به مصرف مداوم مایعات در طول روز است. کم آبی به معنی کمبود آب درون سلول‌ها و جریان خون است. در حالت طبیعی، بدن مایعات مورد نیاز خود را از طریق مواد غذایی و نوشیدنی‌ها دریافت می‌کند و از طریق تعریق، ادرار و مدفوع دفع می‌شود. اگر در شرایط بیماری یا عدم دسترسی به مایعات، بدن آب بیشتری نسبت به دریافتی خود از دست بدهد، فرد به کم آبی دچار می‌شود. اغلب مراقبین و پرستاران سالمند تجربه مشکل مقاومت سالمندان در برابر مصرف مایعات را تجربه کرده‌اند.

علائم کمبود آب در بدن سالمندان

در صورتی که به نظر می رسد سالمند دچار کم آبی شده باشد با نوشیدن مقدار زیادی آب در 10 تا 15 دقیقه اول شاید بهبود وضعیت سالمند خواهیم بود. اگرچه این روش دقیق نیست اما راحت ترین روش برای تشخیص و کمک به کم آبی در سالمند است. برای تشخیص دقیق تر وجود مشکل کم آبی در سالمند نشانه های زیادی وجود دارد که مراقب و پرستار سالمند با توجه به این علائم و نشانه ها میتواند با مشاهده آن به بروز  کم آبی در سالمندان شک کرد:

• خشکی دهان در سالمندان
• کاهش حجم ادرار و غلیظ شدن ادرار
• تیره شدن رنگ ادرار
• افزایش ضربان قلب(بیش از 100 ضربه در دقیقه)
• کاهش فشار خون سیستولیک
• سرگیجه
• هذیان
• فرورفتگی چشمان

علت کم آبی در سالمندان و عطش زیاد

کمبود آب در بدن سالمندان و تشنگی زیاد می تواند دلایل و علل مختلفی داشته باشد که تعدادی از این دلیل ها به صورت زیر می باشد:

• در سالمندان سیگنال های ارسالی به مغز در شرایط کمبود آب و تشنگی دچار اختلال می شود و سالمندان اغلب به ندرت احساس تشنگی خواهند داشت و همچنین حفظ اب در آن ها دقیق صورت نمیگیرد.
• مشکل و بیماری های مزمن ادراری که تمایل سالمند به مصرف مایعات را کاهش می دهد.
• اختلال حافظه در سالمندان باعث میشود سالمندان فراموش کنند که مایعات کافی بنوشند و یا از دیگران درخواست کنند که برایشان نوشیدنی بیاورند.
• مشکلات تحرک: بیماری های مفصلی، زمین خوردن سالمندان و ناتوانی در تحرک و جابجایی فراهم کردن نیازهای سالمند را با سختی مواجه میکند که این امر کنجر به صرف نظر کردن سالمند از بسیاری از نیازهای اساسی مانند نوشیدن آب و مایعات می شود.
• تنهایی : سالمندانی که به تنهایی زندگی میکنند بیشتر در معرض سوء تغذیه و کمبود دریافت آب قرار دارند.
• مشکلات بلع نیز از دیگر عواملی است که دریافت مایعات را با مشکل مواجه می کند.
• برخی از شرایط پزشکی نیز به تشدید کم آبی کمک می کنند. تب، عفونت، اسهال و استفراغ از جمله عواملی هستند که منجر به از دست رفتن مقدار  زیادی آب از بدن می شوند. البته هوای گرم نیز از دیگر شرایطی است که به کم آبی در سالمندان منجر می شود.
• داروهای مصرفی در سالمندان نیز می تواند باعث از دست رفتن آب از بدن شود. داروهایی که برای فشار خون بالا و یا نارسایی قلبی تجویز می شود به دلیل افزایش حجم ادرار می تواند سالمند را با مشکل کم آبی مواجه کند.

عوارض کم آبی در سالمندان

اثرات کمبود آب در بدن سالمند می‌تواند تأثیرات منفی زیادی بر سلامت آنها بگذارد. این تأثیرات می‌توانند از مشکلات جزئی تا مشکلات جدی‌تر که نیاز به مراقبت‌های فوری دارند، متغیر باشند. برخی از عوارض کم‌آبی در سالمندان عبارتند از:

• افت فشار خون: کم‌آبی می‌تواند باعث افت فشار خون شده و خطر سرگیجه یا حتی غش در سالمند را افزایش دهد.

• افزایش احتمال سقوط: کاهش فشار خون و سرگیجه می‌تواند باعث افزایش احتمال سقوط سالمند شود که به نوبه خود منجر به آسیب‌های جدی می‌شود.

• مشکلات کلیوی: کم‌آبی شدید می‌تواند عملکرد کلیه‌ها را تحت تأثیر قرار دهد و در موارد حاد منجر به نارسایی کلیه شود.

• یبوست: کمبود آب باعث کاهش حرکات روده می‌شود و می‌تواند منجر به یبوست شود که یکی از مشکلات شایع در سالمندان است.

• افزایش خطر عفونت‌های ادراری: کم‌آبی می‌تواند باعث کاهش حجم ادرار و بروز عفونت‌های ادراری در سالمندان شود.

• اختلال در عملکرد حافظه: در سالمندان مبتلا به آلزایمر یا مشکلات حافظه، کم‌آبی می‌تواند وضعیت حافظه آنها را بدتر کند.

راه های جلوگیری از عطش زیاد در سالمندان

برای جلوگیری و پیشگیری از کم آبی در سالمندان و عطش زیاد آن ها راه های زیادی برای آبرسانی به بدن وجود دارد که تعدادی از این موارد به صورت زیر می باشد:

• محققان به سالمندان پیشنهاد می کنندبرای پیشگیری از ابتلا به کم آبی در 24 ساعت حداق 7 الی 8 لیوان آب و سایر مایعات مصرف کنند.
• مطالعه ای مبنی بر اینکه دقیقا چه مایعاتی برای رفع کم آبی بدن موثر تر هستند وجود ندارد، اما تاثیر منفی مشروبات الکی به دلیل مدر بودن آن اثبات شده است.
• برای سالمند برنامه زمان بندی مشخصی تهیه کنید و در طول روز انها را تشویق به مصرف مایعات کنید.
• در بازه زمانی  مقدار کمی مایعات به سالمند بدهید. زیرا سالمندان تمایل به مصرف حجم زیاد مایعات در یک وعده ندارند.
• برای سالمند نوشیدنی های جذاب و مورد علاقه او را تهیه کنید.
• برای حل مشکل کم آبی در نوزادان و سالمندان به روش های مورد علاقه سالمند در زمان مصرف مایعات توجه کنید. برخی با استفاده از نی راحت تر نوشیدنی مصرف می کنند.
• به مشکلاتی مانند تکرر ادرار در سالمند توجه کنید و پا پزشک سالمند در این باره مشورت کنید.
• برای رفتن به دسشویی سالمند برنامه منظمی در نظر بگیرید و به او کمک کنید در زمان های مشخصی به دسشویی برود.
• در زمان بیماری و یا در هوای گرم مایعات بیشتری به سالمند بنوشانید.

تأثیرات کم‌آبی بدن در سالمندان و ضرورت توجه به آن

کم‌آبی بدن در سالمندان یکی از مشکلات جدی است که معمولاً به دلیل کاهش احساس تشنگی یا مشکلات پزشکی که بر جذب مایعات تأثیر می‌گذارند، نادیده گرفته می‌شود. این مسئله می‌تواند پیامدهای جدی و خطرناکی برای سلامت سالمندان به همراه داشته باشد. در صورت عدم توجه به این مشکل، اثرات کم‌آبی در بدن می‌تواند به سرعت بدتر شود و خطرات جبران‌ناپذیری ایجاد کند.

1. کاهش کارایی سیستم ایمنی در سالمندان
کم‌آبی باعث کاهش توانایی سیستم ایمنی بدن می‌شود و سالمندان را بیشتر مستعد ابتلا به بیماری‌ها و عفونت‌ها می‌کند. بدن برای مقابله با میکروب‌ها و ویروس‌ها به مایعات نیاز دارد و کمبود آب می‌تواند سیستم ایمنی را ضعیف کند.

2. ضعف در توانایی جسمانی سالمندان
کم‌آبی بدن می‌تواند موجب کاهش انرژی و ضعف عمومی شود. این وضعیت ممکن است باعث مشکلات در حرکت، تعادل و انجام فعالیت‌های روزمره شود. سالمندان ممکن است به سختی قادر به انجام وظایف ساده روزانه مانند پیاده‌روی یا بلند شدن از جای خود باشند.

3. اختلال در تنظیم دمای بدن سالمند
با کاهش سطح آب در بدن، تنظیم دمای بدن دشوار می‌شود. این امر می‌تواند موجب مشکلاتی مانند گرمازدگی یا سرمازدگی شود. سالمندان که به طور طبیعی توانایی کمتری در تنظیم دمای بدن دارند، بیشتر در معرض خطرات ناشی از تغییرات شدید دما قرار می‌گیرند.

4. افزایش خطر سکته مغزی و قلبی در سالمندان
کم‌آبی می‌تواند غلظت خون را افزایش دهد و در نتیجه خطر لخته شدن خون را بالا ببرد. این شرایط می‌تواند به افزایش خطر سکته مغزی و سکته قلبی در سالمندان منجر شود. توجه به مصرف مایعات در این گروه سنی برای جلوگیری از این خطرات بسیار ضروری است.

روش‌های درمانی کم آبی در سالمندان

روش‌های درمانی برای مقابله با کم آبی در سالمندان به شدت کم آبی و علت آن بستگی دارد. درمان کم آبی در سالمندان باید سریع و با دقت انجام شود تا از عوارض جدی و وضعیت‌های بحرانی جلوگیری گردد. این روش‌ها می‌تواند شامل درمان‌های خانگی و پزشکی باشد.

1. کم آبی سطح اول (کم آبی خفیف)

در این مرحله، کم آبی معمولاً با نوشیدن مایعات به راحتی قابل درمان است. اگر سالمند دچار کم آبی خفیف شده باشد، پرستار یا مراقب سالمند می‌تواند با ارائه مایعات به صورت تدریجی در بازه‌های زمانی مشخص، وضعیت او را بهبود بخشد. پس از 10 تا 15 دقیقه، ممکن است علائم کم آبی کاهش یابد و احساس بهتری در سالمند مشاهده شود. پیشنهاد می‌شود که مایعات را به سالمند در مقدار کم ولی به طور مداوم ارائه کنید تا بدن به راحتی قادر به جذب آن باشد.

2. کم آبی متوسط

در صورت بروز کم آبی متوسط، سالمند نیاز به مراقبت‌های ویژه‌تری دارد. در این مرحله ممکن است نیاز به درمان‌های پزشکی داخل وریدی در بیمارستان وجود داشته باشد. این درمان‌ها شامل تزریق مایعات از طریق ورید است که به سرعت می‌تواند حجم مایعات بدن را بازیابی کند و علائم کم آبی را کاهش دهد. در بیمارستان، پزشکان می‌توانند به‌طور دقیق سطح الکترولیت‌ها و مایعات بدن سالمند را کنترل کرده و اقدامات لازم را انجام دهند.

3. کم آبی شدید

در صورتی که کم آبی به درجه شدید برسد، سالمند ممکن است نیاز به مراقبت‌های فوری پزشکی و درمان‌های پیشرفته‌تری داشته باشد. در این شرایط، ممکن است برای بازیابی مایعات از روش‌های درمانی مانند دیالیز یا انتقال خون استفاده شود. در چنین شرایطی، بیمارستان‌ها تیم پزشکی حرفه‌ای و متخصصی دارند که می‌توانند نظارت کامل بر وضعیت بیمار داشته باشند و اقدامات لازم را برای درمان کم آبی انجام دهند. این مرحله به دلیل احتمال عوارض شدیدتر مانند نارسایی کلیه یا اختلالات قلبی، باید به سرعت و به‌طور جدی مدیریت شود.

4. مراقبت‌های طولانی مدت و پیشگیری از کم آبی در سالمندان

بهترین روش درمانی، پیشگیری از کم آبی است. مراقبت‌های طولانی‌مدت شامل طراحی یک برنامه منظم برای مصرف مایعات است. همچنین، برای سالمندان مبتلا به اختلالات حافظه یا مشکلات تحرک، باید به‌طور مرتب به آنها یادآوری شود که مایعات مصرف کنند. استفاده از بطری‌های آب با مشخصات زمانی و انجام یادآوری‌های منظم می‌تواند بسیار مفید باشد.

همچنین، در سالمندان مبتلا به بیماری‌های مزمن، مانند دیابت یا بیماری‌های قلبی، نظارت بر سطح مایعات و الکترولیت‌ها باید به‌طور منظم انجام شود تا از بروز کم آبی جلوگیری گردد.

نتیجه‌گیری

کم آبی در سالمندان یک مشکل جدی است که می‌تواند تأثیرات منفی زیادی بر سلامتی آنها داشته باشد. از طریق تشخیص به‌موقع علائم کم آبی و استفاده از روش‌های درمانی مناسب، می‌توان این مشکل را مدیریت کرد و از بروز عوارض جدی جلوگیری کرد. بهترین راهکار برای سالمندان، مصرف مداوم مایعات و توجه به وضعیت جسمی و پزشکی آنها است. همچنین، پیشگیری از کم آبی با فراهم آوردن محیطی حمایتی و راه‌های مناسب آبرسانی، به سالمندان کمک می‌کند که کیفیت زندگی بالاتری داشته باشند و از خطرات ناشی از کم آبی دور بمانند.

سوالات متداول

1. آیا چروک های پوست سالمندان بخاطر کم آبی است؟

همه آنها خیر اما بخشی از آنها بله. رفع کم آبی بدن سالمندان تاثیر بسیار زیادی بر روی رفع چروک های پوستی مخصوصا چروک های صورت و پیشانی می گذارد

2. آیا سالمندان نسبت به کم آبی آسیب پذیر تر هستند؟

بله. با افزایش سن سنسور های عصبی تشخیص تشنگی دیگر به درستی کار نمیکنند. به همین دلیل ممکن است این افراد متوجه کم آبی بدن خود نشوند.

3. آیا دارو هایی که سالمند مصرف میکند موجب کم آبی می شوند؟

بله. بسیاری از دارو هایی که سالمندان به طور معمول مصرف میکنند کم آبی ایجاد میکنند.