سندرم کودک تکان خورده shaken-Baby-Syndrome یا آسیب سر ناشی از سوء رفتار به نوعی از آسیب به مغز کودک در اثر کودک آزاری گفته می شود.  این تروما می تواند در اثر ضربه مستقیم به سر، انداختن یا بالا انداختن و یا تکان دادن کودک ایجاد شود. این نوع ترومای سر، سندرم کودک تکان خورده نیز نامیده می شود.

علل سندرم کودک تکان خورده
ضربه به سر یکی از دلایل مرگ نوزادان است. از آنجا که آناتومی نوزادان، آنها را در معرض خطر آسیب دیدگی ناشی از ضربه به سر قرار می دهد، اکثر قربانیان ناشی از ترومای سر ناشی از سوء رفتار نوزادان کمتر از 1 سال هستند.

ترومای سر می تواند در کودکان تا سن پنج سال اتفاق بیفتد اما متوسط سن قربانیان بین سه تا هشت ماه است. موارد زیادی مربوط به نوزادانی است که شش تا هشت هفته دارند، این زمانی است که نوزادان بیشتر گریه می کنند.

سندرم کودک تکان خورده چگونه اتفاق می افتد؟

این آسیب ها زمانی اتفاق می افتد که فردی (بیشتر مواقع والدین یا مراقب کودک) کودک را به شدت تکان دهد یا سر او را به جایی بزند. در بیشتر موارد، مراقب کودک نمی تواند گریه او را متوقف کند و از روی استیصال و عصبانیت کودک را تکان می دهد. متأسفانه، این تکان دادن ممکن است تأثیر مطلوبی داشته باشد: کودک در ابتدا بیشتر گریه می کند، اما با آسیب دیدن مغز ممکن است گریه را متوقف کند.

وقتی کسی به شدت نوزادی را تکان می دهد، سر کودک به طور غیرقابل کنترلی تکان می خورد. این به این دلیل است که عضلات گردن نوزادان به خوبی رشد نکرده و پشتیبانی کمی از سر آنها می کند.

این حرکت خشن مغز کودک را به سمت عقب و جلو در داخل جمجمه حرکت می دهد، گاهی اوقات رگ های خونی و اعصاب را در تمام قسمت های مغز قطع کرده و بافت مغز را پاره می کند. مغز ممکن است به قسمت های داخلی جمجمه برخورد کند و باعث کبودی و خونریزی مغز شود.

زمانیکه تکان دادن کودک با یک ضربه مانند برخورد با دیوار یا تشک تخت همراه باشد، آسیب می تواند بسیار بیشتر باشد
تعامل طبیعی با کودک، مانند حرکت دادن کودک روی زانو یا بلند کردن کودک به هوا، باعث این آسیب ها نخواهد شد. اما مهم است که هرگز کودک را تحت هیچ شرایطی تکان ندهید.

تشخیص سندرم کودک تکان خورده
صدمات ناشی از ترومای سر ناشی از سو رفتار:

ترومای سر ناشی از سوء رفتار اغلب صدمات جبران ناپذیری ایجاد می کند و از هر چهار مورد، یک مورد منجر به مرگ کودک می شود.
کودکانی که زنده می مانند ممکن است:
• نابینایی کلی یا جزئی
• از دست دادن شنوایی
• تشنج
• تاخیر در رشد
• ناتوانی ذهنی
• مشکلات گفتاری و یادگیری
• مشکلات حافظه و توجه
• عقب ماندگی شدید ذهنی
• فلج مغزی

حتی نوزادانی که بلافاصله پس از تکان خوردن، طبیعی به نظر می رسند ممکن است در نهایت دچار یک یا چند مورد از این مشکلات شوند. گاهی اوقات اولین علامت تا زمانی که کودک به سیستم مدرسه وارد شده و دچار مشکلات رفتاری یا یادگیری شود، مورد توجه قرار نمی گیرد. اما در آن زمان، ارتباط دادن این مشکلات با یک حادثه تکان شدید در چندین سال قبل دشوار است.

علائم سندرم کودک تکان خورده چیست؟

در هر موردی از ترومای سر ناشی از سوء رفتار، مدت زمان و نیروی تکان و تعداد دفعات این تکان بر شدت آسیب های کودک تاثیر دارد.
در خشن ترین موارد، کودکان ممکن است بی هوش، دچار تشنج و یا در حال شوک به اورژانس برسند. اما در بیشتر موارد اگر کودک علائم جدی از خود نشان ندهد ممکن است که هرگز تحت نظر پزشک قرار نگیرد.

درمان سندرم کودک تکان خورده

در موارد خفیف، سندرم کودک تکان خورده ممکن است علایم زیر را داشته باشد:

• بی حالی
• تحریک پذیری
• استفراغ
• مکیدن و بلعیدن ضعیف
• کاهش اشتها
• عدم لبخند زدن و یا صدا داشتن
• تشنج
• مشکلات تنفسی
• کبود شدن بخاطر کمبود اکسیژن
• تغییر سطح هوشیاری
• مردمک نابرابر
• ناتوانی در بلند کردن سر
• ناتوانی در تمرکز چشم و یا ردیابی حرکت

چگونه سندرم کودک تکان خورده تشخیص داده می شود؟

بیشتر موارد ترومای سر ناشی از سوء رفتار به عنوان “صدمات خاموش” به مراقبت های پزشکی ارائه می شود. به عبارت دیگر، والدین یا مراقبان معمولاً نمی گویند کودک دچار تکان خوردگی شده است، بنابراین پزشکان نمی دانند که به دنبال چه علائم غیرآشکار یا جسمی باشند. این امر گاهی اوقات منجر به آسیب دیدگی کودکان می شود که قابل شناسایی نیست.

در بسیاری از موارد ، نوزادانی که علائم شدیدی ندارند ممکن است هرگز به پزشک مراجعه نکنند. علائمی که از شدت کمتری برخوردارند مانند استفراغ یا تحریک پذیری ممکن است به خودی خود از بین برود و ممکن است منشاء نامرتبط با ترومای سر ناشی از سوء استفاده داشته باشند.

متاسفانه، جز در مواردی که پزشک سوءظن به کودک آزاری دارد، موارد خفیف (که به نظر می رسد کودک بی حال، کلافه، یا شاید تغذیه خوبی ندارد) معمولا به عنوان یک بیماری ویروسی یا قولنج تشخیص داده می شود. بدون سوءظن به کودک آزاری و اقدام به صحبت به والدین و مراقبان کودک، این کودکان ممکن است دوباره دچار این صدمات شوند، و این بار هرگونه صدمه و آسیب مغزی بدتر شود.

درصورت مشکوک بودن به سندرم کودک تکان خورده، دکتر ها به دنبال علائم زیر هستند:

• خونریزی در شبکیه چشم
• شکستگی جمجمه
• ورم مغز
• کبودی در اطراف سر، گردن، و یا سینه
• شکستگی دنده ها یا استخوان های بلند (استخوان بازوها و پاها)
• تجمع خون زیر سطح مغز

اثرات بلند مدت سندرم کودک تکان خورده چیست؟

آنچه ترومای سر ناشی از سوء رفتار را بسیار خطرناک می کند این است که اغلب شامل آسیب دیدگی کامل مغز است. به عنوان مثال ، كودكی كه بینایی وی به شدت دچار اختلال شده است، از طریق مشاهده قادر به یادگیری نخواهد بود و این باعث كاهش توانایی كلی وی در یادگیری می شود.

رشد زبان ، بینایی ، تعادل و هماهنگی حرکتی به احتمال قوی در کودکانی که دچار ترومای سر ناشی از سوء رفتار هستند تحت تاثیر قرار می گیرد. چنین اختلالی می تواند به فیزیوتراپی فشرده و کاردرمانی نیاز داشته باشد تا به کودک در کسب مهارتهایی کمک کند که در موارد عادی به طور طبیعی رشد می کرده است.

قبل از سه سالگی کودک می تواند از طریق گفتار درمانی یا فیزیوتراپی، مشکلات ناشی از ترومای سر ناشی از سوء رفتار را درمان کند. با بزرگتر شدن بچه ها، ممکن است به آموزش ویژه و ادامه درمان برای کمک به رشد زبان و مهارتهای زندگی روزمره مانند لباس پوشیدن نیاز داشته باشند.

مشکل سندرم کودک تکان خورده
چگونه می توان از صدمات سندرم کودک تکان خورده جلوگیری کرد؟

ترومای سر ناشی از سوء رفتار صد در صد قابل پیشگیری است. یکی از جنبه های پیشگیری از آن، آگاهی از خطرات احتمالی تکان کودک است.

یافتن راه هایی برای کاهش استرس والدین یا مراقب در لحظات حساسی که کودک در حال گریه است، می تواند خطرات را تا حد زیادی کاهش دهد. برخی از برنامه های مستقر در بیمارستان ها به والدین جدید کمک می کند تا در مورد آسیب های تکان دهنده اطلاعات کسب کرده و از آن جلوگیری کنند و بدانند هنگام گریه نوزاد چگونه عمل کنند.

اگر گریه کودکی که تحت مراقبت شماست متوقف نمی شود می توانید موارد زیر را انجام دهید:

• مطمئن شوید که نیازهای اساسی او برآورده شده است (برای مثال گرسنه نیست یا نیاز به عوض شدن ندارد)
• علائم بیماری مانند تب یا ورم لثه را بررسی کنید
• برایش آواز بخوانید یا صحبت کنید
• به آرامی تکانش دهید یا راه ببرید
• به کودک پستانک یا یک اسباب بازی پرسرصدا بدهید
• کودک را حمام گرم کنید
• به آرامی به پشت او زده یا پشتش را بمالید
• کودک را نزدیک بدن خود نگهدارید و به آرامی نفس بکشید
• با یک دوست یا فامیل برای کمک در نگهداری کودک تماس بگیرید تا بتوانید استراحت کنید
• اگر به نظر می رسد که هیچ چیز کمک نمی کند با دکتر خود تماس بگیرید

مرکز پرستاری سفیر آرامش با داشتن سال ها تجربه ارزشمند در عرصه نگهداری و مراقبت از سالمند ، کودک و بیمار آمادگی دارد همچون گذشته به صورت شبانه روزی به همشهریان گرامی ارائه خدمت نماید.

نوشتن نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *