با افزایش سن، ضعف عضلانی، مشکلات تعادل و خطر سقوط به چالشهای روزمره سالمندان تبدیل میشود؛ اما واکر مناسب نه تنها این محدودیتها را جبران میکند، بلکه استقلال، اعتمادبهنفس و کیفیت زندگی را به آنها بازمیگرداند. در این مقاله شما با بهترین نوع واکر برای سالمند آشنا خواهید شد.
با بررسی ۸ نوع اصلی واکر، جدول مقایسهای، نحوه استفاده صحیح، عوارض احتمالی و نکات نگهداری، به شما کمک میکنیم تا واکری ایمن، کاربردی و متناسب با شرایط جسمی سالمندتان انتخاب کنید، بدون اینکه باعث ضعف عضلانی یا وابستگی شود.
واکر چیست؟
واکر یک وسیله حمایتی فلزی یا آلومینیومی است که به عنوان پایهای پایدار برای راه رفتن عمل میکند. بسیاری از کسانی که والدین سالخورده دارند یا پرستار سالمند با واکر کاملا آشنا هستند. برخلاف عصا که تنها یک نقطه اتکا دارد، واکر توزیع وزن را بهتر مدیریت کرده و از خمیدگی بیش از حد بدن جلوگیری میکند. مدلهای مدرن اغلب قابل تنظیم ارتفاع هستند (معمولاً از ۷۰ تا ۱۰۰ سانتیمتر) و برای افراد با قدهای متفاوت مناسباند.
واکرها و غلتکها چند دهه است که ساخته شدهاند و برای افرادی مناسباند که میخواهند راه رفتن مستقل و راحت را بدون نیاز به کمک فردی دیگر حفظ کنند. به گفته متخصصان فیزیوتراپی، واکرها نه تنها برای سالمندان، بلکه برای بیماران پس از عمل یا افراد با مشکلات تعادلی مزمن ایدهآل هستند و استقلال را تا ۷۰% افزایش میدهند.
در سایت paiseec میخوانیم:
واکر هنگام راه رفتن، تکیهگاه وسیعتری به شما میدهد و در نتیجه تعادل و ثبات شما را بهبود میبخشد. این وسیله کمکی برای تحرک، به تحمل وزن نیز کمک میکند. این وسیله به شما این امکان را میدهد که با فشار دادن واکر با دستان خود، مقداری از وزن خود را از روی پاهایتان بردارید. این کار علاوه بر اصلاح وضعیت بدن و راه رفتن، ضعف و درد پا را نیز کاهش میدهد. با حداقل انرژی مورد استفاده برای اصلاح مشکلات تعادل، واکر میتواند به طرز باورنکردنی استقامت، قدرت عضلانی و تحرک شما را بهبود بخشد، به خصوص اگر با محدودیتهای تنفسی، بیماری قلبی یا خستگی زودرس دست و پنجه نرم میکنید.
واکر مناسب چه افرادی است؟
افراد سالمندی که برای راه رفتن به کمک نیاز دارند و تنها زندگی میکنند، یا کسانی که مشکل مفصل ران و کمر، آرتروز و مشکلات تنفسی شدید دارند یا سالمندان معلول که راه رفتن آنها نیاز به مهار شدن دارد، نیازمند استفاده از وسایل توانبخشی مانند واکر مناسب برای سالمندان هستند. واکر مناسب هر فرد با توجه به شرایط فیزیکی بدن او متفاوت است؛
به همین دلیل قبل از خرید باید بدانیم واکر مناسب برای ما کدام است. هر فرد با استفاده از واکر مناسب میتواند راه رفتن مستقل را تجربه کند. این ابزارها به ویژه برای کسانی که هنوز قادر به راه رفتن هستند اما به حمایت نیاز دارند، ایدهآلاند و روند افزایش سن را که تخریب عملکرد فیزیولوژیکی بدن را شامل میشود، تسهیل میکنند.
واکر مناسب برای سالمندان ؛ + ۸ نوع واکر برای سالمندان
برای اینکه بتوانیم به سوال بهترین نوع واکر چیست؟ پاسخ دهیم، ابتدا باید بدانیم واکر چیست و کاربرد آن چیست و واکر مناسب در زندگی ما چه نقشی ایفا میکند؟ روند افزایش سن تخریب عملکرد فیزیولوژیکی بدن به صورت طبیعی را شامل میشود؛ یعنی هر فرد در طول فعالیتهای زندگی روزمره مانند پیادهروی میتواند به شدت تحت تأثیر قدرت راه رفتن و تغییر تعادل قرار گیرد که این عوامل بر کیفیت زندگی تأثیر میگذارد. برای راحتی زندگی افراد مسن نیاز به راهحلهایی به منظور کاهش روند پیری و سهولت انجام کار فعال و ایمن کمک میکند.
بیشتر این روندها شامل کمکهای فنی است که باید با شرایط جسمی بزرگسالان هماهنگ شود. بهترین نوع واکر نوعی کمک حرکتی است که برای کمک به افرادی که هنوز قادر به راه رفتن هستند (به عنوان مثال نیازی به انواع ویلچر ندارند) مورد استفاده قرار میگیرد اما هنوز به کمک نیاز دارند. بهترین نوع واکر یک واکر با چهار عدد پایه است که به فرد اجازه میدهد برای تعادل، پشتیبانی و استراحت به آن تکیه کند.
بهترین نوع انواع واکر برای سالمندان معمولاً از آلومینیوم ساخته میشود، بنابراین سبک هستند و به راحتی جمع میشوند و خیلی آسان میتوان آن را جابهجا کرد. بهترین نوع واکر اغلب دارای دستههای راحتی ساخته شده از جنس ژل یا لاستیک هستند تا احساس راحتی کاربر را افزایش دهند. کف پایه معمولاً با کلاهکهای لاستیکی است و انواع و سبکهای مختلفی دارند. در ادامه به ۸ نوع اصلی آن میپردازیم.
انواع واکر برای سالمندان
انتخاب نوع واکر بر اساس سطح ناتوانی، وزن بدن و مشکلاتی مانند پادرد در سالمندان، محیط استفاده (داخل یا خارج خانه) و نیاز به حمل آسان تعیین میشود. برخی ویژگیها مانند تاشو بودن یا تنظیم ارتفاع میتوانند ترکیب شوند. در ادامه، انواع اصلی را بررسی میکنیم:
واکر استاندارد (بدون چرخ)
واکر استاندارد بدون چرخ، سبک (حدود ۲-۳ کیلوگرم) و ارزان است و دارای چهار پایه لاستیکی ضدلغزش بدون کف با سر لاستیکی برای ایجاد ثبات میباشد. برای حرکت، نیاز به بلند کردن و جابهجایی دستی دارد و مناسب خانههای صاف و سالمندانی با قدرت عضلانی متوسط است. این واکر تا ۱۰۰ کیلوگرم وزن را تحمل میکند.
واکر تاشو با تنظیم ارتفاع
واکر تاشو با قابلیت تنظیم ارتفاع، برای حمل در خودرو یا سفر ایدهآل است و فضای اشغالی کمی پس از تا شدن دارد. مکانیسم تا زدن معمولاً یک سیستم دو دکمهای است؛ دکمهها را به داخل فشار دهید تا واکر فرو برود و تا شود. برخی مدلها دارای پین یا دکمه برای تنظیم ارتفاع دستهها متناسب با بدن کاربر هستند و دامنه برخی از آنها برای بزرگسالان و کودکان مناسب است. این واکر ایدهآل برای مراکز درمانی یا افراد فعالاست. 
واکر باریاتریک
تقویتشده برای وزنهای بالای ۱۰۰ کیلوگرم (تا ۳۰۰ کیلوگرم). اغلب با چرخ و صندلی برای استراحت.
همیواکر (یکطرفه)
همیواکر یکی از انواع واکر برای سالمندان است که حمایت از یک سمت بدن را برای افرادی با ضعف در یک دست یا پا (مثل پس از سکته) فراهم میکند و به فرد اجازه میدهد فقط برای پشتیبانی از یک طرف متکی باشد. این واکر تقریباً نیمی از وزن واکر تاشو را دارد، پایدارتر از عصا است و بهترین گزینه برای کسانی است که نمیتوانند از هر دو دست استفاده کنند.
واکر گلایدری (بازویی یا با پیوست سکو)
واکر گلایدری حمایت از بازوها را به جای دستها فراهم میکند و دارای پدهای نرم وینیل، ارتفاع کم، میلهای به سمت بالا در هر طرف با جایگاه استراحت بازو و دستههایی در جلوی سکوها برای اهرم فشار در نشستن/بلند شدن است.
واکر با چرخهای جلو
واکر با چرخهای جلو دارای چرخ روی پایههای جلو (معمولاً ۱۲ سانتیمتری) برای زمینهای ناهموار است و هدف آن کمک به راه رفتن در سطوح خارجی میباشد.
واکر چرخدار (۲، ۳ یا ۴ چرخ)
واکر دو چرخ دارای چرخهای جلو برای حرکت روان در بیرون خانه است، روی دو پایه جلو چرخ دارد، به راحتی وزن را تحمل میکند و یک واکر نیمثابت به شمار میآید. واکر سه چرخ مانورپذیری بالایی در فضاهای تنگ دارد، با چرخ مرکزی برای ثبات، وزن کمتر و قابلیت مانور بیشتر نسبت به چهار چرخ. واکر چهار چرخ (رولاتور) مجهز به ترمز دستی، سبد خرید و گاهی صندلی است، مناسب افراد با ضعف شدید، سرعت بالاتر اما نیاز به کنترل ترمز دارد و مخصوص افرادی است که برای حفظ تعادل نیازی به تکیه دادن ندارند.
واکر با درجه افزایش میزان کمک
واکر با درجه افزایش میزان کمک دارای دسته جلویی با شیب ۴۰ درجه در سمت کاربر است و کمککننده برای نشستن روی صندلی یا لبه تخت با تکیهگاه میله شیبدار میباشد
| نوع واکر | مزایای کلیدی | مناسب برای | تحمل وزن تقریبی |
| استاندارد (بدون چرخ) | ارزان، پایدار، سبک (۲-۳ کیلو) | خانه، تعادل متوسط، سطوح صاف | ۱۰۰ کیلوگرم |
| تاشو با تنظیم ارتفاع | قابل حمل، تا شدن آسان، تنظیم قد | سفر، مراکز درمانی، جابهجایی | ۱۰۰ کیلوگرم |
| دو چرخ (نیمثابت) | روان در ناهمواری، آسان در حرکت | بیرون خانه، سطوح ناهموار | ۱۲۰ کیلوگرم |
| سه چرخ | مانور بالا، سبک، چرخش آسان | فضاهای تنگ، خانههای کوچک | ۱۲۰ کیلوگرم |
| چهار چرخ (رولاتور) | ترمز دستی، صندلی، سبد خرید | ضعف شدید، پیادهروی طولانی | ۱۵۰ کیلوگرم |
| همیواکر (یکطرفه) | حمایت یک سمت، سبکتر از تاشو | ضعف یک دست/پا، پس از سکته | ۸۰ کیلوگرم |
| گلایدری (بازویی) | حمایت از آرنج، پد نرم وینیل | مشکلات شانه، آرنج، دست | ۱۰۰ کیلوگرم |
| باریاتریک | تقویتشده، مقاوم، صندلیدار | وزن بالا، نیاز به حمایت قوی | ۳۰۰ کیلوگرم |
نحوه استفاده صحیح از واکر
واکر نیز مانند هر ابزار دیگری، طرز استفاده خودش را دارد. در ابتدا واکر را طوری تنظیم کنید که به راحتی روی بازوهایتان قرار بگیرد تا فشار روی شانهها و کمر کاهش یابد. برای تشخیص مناسب بودن قد، داخل واکر بایستید؛ آرنج باید با زاویه حدود ۱۵ درجه خم شود و قسمت بالای دسته با چین داخل مچ دست همتراز باشد. شانهها صاف، دستها روی دسته. هنگام حرکت وزن را روی واکر قرار دهید، با فشار دادن حدود یک قدم جلو بروید؛ کمر ایستاده و قوز نکنید. پای آسیبدیده را در وسط واکر قرار دهید (نه جلوتر از میله وسط). پای دیگر را جلو بیاورید و مستقیم روی دسته فشار دهید. واکر را خیلی جلو هل ندهید؛ قدمهای کوچک در چرخش، کفش مناسب روی سطوح لغزنده/موکتدار. برای جلوگیری از عوارض، تکنیک درست ضروری است:
- واکر را جلو قرار دهید، دستهها را با آرنجهای خمیده (۳۰ درجه) بگیرید.
- پای ضعیفتر را اول جلو ببرید، وزن روی پای قوی.
- پای قوی را دنبال کنید، از واکر به عنوان تکیهگاه استفاده کنید.
- در مدلهای چرخدار، ترمز را برای ایستادن قفل کنید.
بهترین واکر برای سالمند کدام است؟
انتخاب بهترین واکر برای سالمندان به میزان ناتوانی سالمند بستگی دارد. سالمندانی که قدرت بدنی کافی در پاها و دستها دارند؛ بهتر است برای حفظ تعادل و کمک در راه رفتن، از واکر استاندارد استفاده کنند. سالمندانی که از مشکلات حرکتی یا ضعف عضلات در یک یا دو پا رنج میبرند؛ میتوانند از واکرهای چرخدار استفاده کنند که راه رفتن با آنها بسیار سادهتر است. درصورت بیشتر بودن محدودیتهای حرکتی، سالمندان میتوانند از واکرهای صندلیدار بهره ببرند.
- تعادل خوب + قدرت متوسط: واکر استاندارد.
- ضعف عضلانی یا نیاز به سرعت: واکر چهار چرخ با صندلی.
- وزن بالا یا سفر: باریاتریک یا تاشو.
- مشورت با فیزیوتراپیست شرکت سفیر ارامش ضروری است.
چه کسانی از واکر استفاده میکنند؟
واکر مناسب افرادی است که علاوه بر راه رفتن، در ایستادن هم مشکل دارند. معمولا این افراد از واکر استفاده میکنند:
- سالمندان با آرتروز، پارکینسون یا پس از شکستگی.
- بیماران پس از جراحی زانو/لگن.
- افراد با سرگیجه یا تعادل ضعیف.
افراد مسن یا کسانی که به بعضی بیماریهای مزمن یا سکته مغزی دچار شدهاند و مشکلات حرکتی بهخصوص در اندام تحتانی دارند. کسانی که بهتازگی آسیب دیدهاند یا عمل جراحی انجام دادهاند و طرز راه رفتن با عصا را به خوبی نمیدانند.
مزایای استفاده از واکر
واکرها از بهترین ابزار کمک حرکتی برای سالمندان هستند و از مهمترین مزایا عبارتاند از:
- کاهش ۵۰% خطر سقوط (بر اساس آمار WHO).
- افزایش استقلال و فعالیت روزانه؛ از خانهنشینی نجات و استقلال دوباره.
- جبران ضعف پایینتنه بدون فشار زیاد.
- تنوع مدلها برای نیازهای مختلف.
- تسهیل نشستن/بلند شدن و کاهش درد؛ ترتیبی برای ایمنی از افتادن و برهم خوردن تعادل.
عوارض احتمالی استفاده از واکر و راههای پیشگیری
استفاده نادرست میتواند مشکلساز باشد:
- سقوط: به دلیل تنظیم نامناسب یا موانع. پیشگیری: ارتفاع را برابر مچ دست تنظیم کنید؛ محیط را ایمن سازید.
- ضعف عضلانی: وابستگی بیش از حد و تنبلی پاها. پیشگیری: تمرینات تقویتی روزانه + استفاده محدود.
- درد دست/شانه: اصطکاک و فشار وزن. پیشگیری: دستگیرههای ارگونومیک + دستکش.
- تورم یا زخم: فشار مداوم. پیشگیری: استراحت دورهای.
از واکر فقط طبق تجویز پزشک استفاده کنید و سطوح لغزنده اجتناب شود. برای کاهش عوارض، از واکر در فضای صاف استفاده کنید و ترمزها را قفل کنید.
لوازم جانبی واکر
برخی گزینهها و لوازم جانبی میتوانند استفاده از واکر را آسان و مفیدتر کنند:
- قابلیت تا شدگی برای اشغال فضای کمتر.
- ترمز دستی.
- سینی: برای قرار دادن نوشیدنی یا غذا.
- باکس یا کیسه: برای حمل روزنامه، کتاب یا خرید روزانه.
- صندلی: برای استراحت افرادی که مدت زمان کوتاهی میتوانند پیادهروی کنند.
نکات مهم در نگهداری واکر
در نگهداری واکر از گذاشتن یا حمل اجسام سنگین بر روی آن خودداری کنید. درپوشهای لاستیکی فرسوده یا شل و ترمزهای شل/سفت ممکن است موجب افتادن شود. برای نگهداری بهتر و استفاده طولانی، با پزشک یا متخصص فیزیوتراپی مشورت کنید. بررسی دورهای چرخها، ترمزها و لاستیکها ضروری است؛ در صورت نیاز تعویض کنید.
نکات کلیدی برای مراقبین و سالمندان
- تنظیم ارتفاع: آرنج خمیده، تنه راست.
- کفش مناسب: ضدلغزش، بسته.
- ایمنسازی خانه: حذف فرش/سیم، فضای کافی.
- پارک کردن: در مکان ثابت، ترمز قفل.
- در پلهها: کمک فرد دیگر ضروری.
- نشستن: پشت به صندلی، ترمز قفل، وزن روی پاها.
- حمل بار: اجتناب از وسایل سنگین.
- بررسی دورهای: چرخها، ترمزها و لاستیکها.
سوالات متداول
واکر چیست؟
واکرها و غلتکها چند دهه است که ساخته شدهاند و برای افرادی مناسباند که میخواهند راه رفتن مستقل و راحت را بدون نیاز به کمک فردی دیگر حفظ کنند.
انواع واکر برای سالمندان کدامند؟
بهترین نوع واکر یک واکر با چهار عدد پایه است که به فرد اجازه میدهد برای تعادل، پشتیبانی و استراحت به آن تکیه کند. بهترین نوع واکر معمولاً از آلومینیوم ساخته میشود، بنابراین سبک هستند و به راحتی جمع میشوند.
واکر بهتر از عصا است؟
بله برای تعادل ضعیف؛ عصا برای مشکلات خفیف.
آیا واکر باعث تنبلی عضلات میشود؟
اگر بیش از حد استفاده شود؛ با تمرین ترکیب کنید.
