سونداژ ادراری یکی از روشهای اصلاحی مهم برای سالمندانی است که قادر به کنترل مثانه خود نیستند. مراقبت صحیح از سوند ادراری برای حفظ بهداشت، راحتی و ایمنی سالمند ضروری است. سونداژ در سالمندان نیازمند تمیزی و ضدعفونی منظم سوند، بررسی وضعیت صحیح قرارگیری آن در مثانه و اطمینان از ثابت بودن سوند است تا از نشت ادرار، تحریک پوست و عفونتهای ادراری جلوگیری شود. توجه به علائم غیرطبیعی مانند درد، تورم یا تغییر رنگ ادرار و مراجعه سریع به پزشک در صورت بروز این مشکلات، بخش مهمی از مراقبت ایمن به شمار میرود.
برای نگهداری راحت و ایمن سالمند دارای سوند، باید نکات ساده اما مؤثر رعایت شود: مسیر خروج ادرار باید همیشه تمیز و بدون پیچ خوردگی باشد، کیسه جمعآوری ادرار در سطح مناسب قرار گیرد و سوند به طور مرتب بررسی شود تا انسداد یا عفونت ایجاد نشود. تغییر منظم کیسه، شستشوی دست قبل و بعد از تماس با سوند، و حفظ آرامش و راحتی سالمند، علاوه بر پیشگیری از عفونت، به کاهش استرس و افزایش آسایش او کمک میکند. همکاری نزدیک با پزشک و پرستار سالمند تضمین میکند که سونداژ در سالمندان به صورت ایمن و مؤثر انجام شود و مراقب سالمند بتواند بهترین کیفیت مراقبت را ارائه دهد.
سونداژ در منزل چیست و در چه شرایطی انجام میشود؟
سونداژ در منزل یکی از خدمات مهم مراقبتی برای بیماران و سالمندانی است که به دلایل مختلف قادر به تخلیه طبیعی ادرار نیستند. در این روش، سوند ادراری توسط پرستار یا فرد آموزشدیده در منزل بیمار قرار داده شده و مراقبتهای لازم نیز در همان محیط انجام میشود.
این کار علاوه بر افزایش راحتی بیمار، باعث کاهش مراجعات به مراکز درمانی و کاهش خطر عفونتهای بیمارستانی میشود.
سونداژ برای چه بیمارانی ضروری است؟
سونداژ معمولاً برای بیمارانی انجام میشود که:
- دچار احتباس ادراری هستند
- پس از جراحی توانایی دفع ادرار ندارند
- مشکلات عصبی مانند سکته مغزی دارند
- بیماریهای پروستات یا انسداد مجاری ادراری دارند
- در شرایط بستری طولانیمدت قرار دارند
چه سالمندانی نیاز به سوند ادراری دارند؟
با افزایش سن، عملکرد دستگاه ادراری دچار تغییراتی میشود که میتواند منجر به اختلال در تخلیه طبیعی ادرار شود. بر اساس مطالعات بالینی، بیش از ۳۰٪ سالمندان بستری و درصد قابلتوجهی از سالمندان با بیماریهای مزمن، در مقطعی از درمان خود به سونداژ ادراری نیاز پیدا میکنند. همچنین شیوع بیاختیاری ادرار در سالمندان بهویژه در افراد بالای ۶۵ سال، بین ۱۵ تا ۳۵ درصد گزارش شده است.
سونداژ زمانی انجام میشود که تخلیه ادرار بهصورت طبیعی مختل شود یا نگه داشتن ادرار برای سلامت بیمار خطرناک باشد. در این شرایط، باقی ماندن ادرار در مثانه میتواند باعث عفونت، آسیب به کلیهها، درد شدید و حتی نارسایی کلیوی شود. به همین دلیل، پزشک در شرایط خاص استفاده از سوند ادراری را توصیه میکند.
سالمندانی که معمولاً به سوند ادراری نیاز دارند شامل موارد زیر هستند:
- سالمندان دچار احتباس ادراری: زمانی که مثانه قادر به تخلیه کامل ادرار نیست و ادرار در آن باقی میماند.
- بیماران مبتلا به بیماریهای عصبی: مانند سکته مغزی، آلزایمر یا پارکینسون که کنترل مثانه را مختل میکنند.
- افراد دارای بزرگی پروستات (در مردان): که باعث انسداد مسیر خروج ادرار میشود.
- سالمندان با بیاختیاری شدید ادرار: بهویژه زمانی که روشهای دیگر کنترل مؤثر نباشند.
- بیماران بستری یا کمتحرک: افرادی که توانایی رفتن به سرویس بهداشتی را ندارند.
- سالمندان پس از جراحی: مخصوصاً جراحیهای لگنی، شکمی یا ستون فقرات.
- افراد با زخمهای فشاری شدید (زخم بستر): برای جلوگیری از آلودگی زخم با ادرار.
در مجموع، هدف اصلی از سونداژ در سالمندان، حفظ عملکرد طبیعی سیستم ادراری، جلوگیری از عوارض خطرناک و افزایش راحتی بیمار است. تصمیمگیری برای استفاده از سوند باید همیشه توسط پزشک و بر اساس شرایط بالینی سالمند انجام شود.
سونداژ در منزل توسط چه کسی انجام میشود؟
سونداژ باید توسط پرستار آموزشدیده، کادر درمانی یا در برخی موارد مراقب آموزشدیده انجام شود. انجام غیر اصولی این کار میتواند باعث عفونت، آسیب به مجرا و درد شدید شود.
انواع سوند ادراری و کاربرد هر کدام
شناخت انواع سوند کمک میکند انتخاب مناسبتری برای بیمار انجام شود.
سوند فولی (دائمی)
سوند فولی رایجترین نوع سوند ادراری است که داخل مثانه قرار میگیرد و دارای یک بالون کوچک در انتهای خود است که پس از ورود، با آب استریل پر شده و باعث ثابت ماندن سوند در داخل مثانه میشود.
این نوع سوند معمولاً برای استفاده طولانیمدت در سالمندانی که بهطور مداوم مشکل در تخلیه ادرار دارند استفاده میشود. سوند فولی به کیسه جمعآوری ادرار متصل میشود و نیاز به مراقبت و تعویض دورهای توسط پرستار دارد.
سوند موقت
سوند موقت برای تخلیه کوتاهمدت مثانه استفاده میشود و پس از تخلیه کامل ادرار، بلافاصله از بدن خارج میشود.
این نوع سوند معمولاً در شرایطی مانند نمونهگیری استریل ادرار، احتباس حاد ادراری یا قبل از برخی اقدامات پزشکی کاربرد دارد و نسبت به سوند دائمی، خطر عفونت کمتری دارد چون مدت زمان حضور آن در بدن بسیار کوتاه است.
سوند یک راه
سوند یک راه سادهترین نوع سوند است که فقط یک مسیر برای خروج ادرار دارد.
این نوع سوند معمولاً در موارد موقتی یا برای تخلیه سریع مثانه استفاده میشود و به دلیل نداشتن مسیر جداگانه برای بالون، بیشتر برای کاربردهای کوتاهمدت مناسب است.
سوند دو راه
سوند دو راه یکی از پرکاربردترین انواع سوند (بهویژه سوند فولی) است که دارای دو مسیر جداگانه میباشد:
- یک مسیر برای تخلیه ادرار
- یک مسیر برای پر کردن بالون و ثابت نگه داشتن سوند
این نوع سوند برای استفاده طولانیمدت بسیار مناسب است و در بیشتر موارد سونداژ در منزل از همین نوع استفاده میشود.
سوند سه راه
سوند سه راه علاوه بر دو مسیر قبلی، یک مسیر سوم نیز دارد که برای شستشوی مثانه (شستشوی مداوم یا irrigation) استفاده میشود. این نوع سوند معمولاً در شرایط خاص پزشکی مانند وجود خون در ادرار، بعد از جراحیهای مثانه یا پروستات کاربرد دارد و کمک میکند از لخته شدن خون و انسداد سوند جلوگیری شود.
کاندوم شیت یا سوند خارجی
کاندوم شیت نوعی سوند خارجی است که فقط برای مردان استفاده میشود و بدون ورود به داخل مجرای ادراری، روی آلت تناسلی قرار میگیرد. ادرار از طریق این وسیله به کیسه جمعآوری منتقل میشود. این روش برای سالمندانی که بیاختیاری ادرار دارند اما مشکل احتباس ندارند گزینهای راحتتر و کمتهاجمیتر محسوب میشود و خطر عفونت کمتری نسبت به سوندهای داخلی دارد.
تفاوت سوند مردانه و زنانه
سوندهای ادراری در مردان و زنان از نظر ساختار و نحوه استفاده تفاوتهایی دارند که به دلیل تفاوتهای آناتومیکی دستگاه ادراری است. شناخت این تفاوتها به انتخاب صحیح سوند، کاهش درد بیمار و جلوگیری از عوارضی مانند آسیب به مجرا یا عفونت کمک میکند.
در مردان به دلیل طولانیتر بودن مجرای ادراری، استفاده از سوند نیاز به دقت و مهارت بیشتری دارد، در حالی که در زنان به دلیل کوتاهتر بودن مجرا، جایگذاری سوند سادهتر و سریعتر انجام میشود.
| ویژگی | سوند مردانه | سوند زنانه |
|---|---|---|
| طول سوند | بلندتر (حدود ۳۰ تا ۴۰ سانتیمتر) | کوتاهتر (حدود ۲۰ تا ۲۵ سانتیمتر) |
| ساختار مجرای ادراری | طولانی و پیچیدهتر | کوتاه و مستقیم |
| سختی در جایگذاری | دشوارتر و نیازمند مهارت بیشتر | سادهتر و سریعتر |
| احتمال آسیب به مجرا | بیشتر در صورت جایگذاری نادرست | کمتر |
| احتمال عفونت ادراری | نسبتاً کمتر (به دلیل طول بیشتر مجرا) | بیشتر (به دلیل کوتاه بودن مجرا) |
| کاربرد رایج | بیشتر در مشکلات پروستات و انسداد | بیشتر در بیاختیاری یا مراقبتهای عمومی |
| نیاز به تخصص در سونداژ | بسیار مهم و حساس | مهم ولی سادهتر نسبت به مردان |
مراقبت روزانه از سالمند دارای سوند
مراقبت روزانه از سالمند دارای سوند نقش حیاتی در جلوگیری از عفونت و حفظ راحتی بیمار دارد. رعایت اصول بهداشتی، بررسی مداوم وضعیت سوند و توجه به علائم غیرطبیعی میتواند از بروز بسیاری از عوارض جدی پیشگیری کند. همچنین مراقبت صحیح، به بهبود کیفیت زندگی سالمند و کاهش نیاز به مداخلات درمانی کمک قابلتوجهی میکند.
بررسی وضعیت سوند و کیسه ادرار
بررسی روزانه وضعیت سوند ادراری و کیسه جمعآوری ادرار یکی از مهمترین اصول در مراقبت از سالمند دارای سوند در منزل است. این کار کمک میکند تا مشکلاتی مانند انسداد سوند، نشت ادرار، یا علائم اولیه عفونت ادراری در سالمندان بهموقع شناسایی و برطرف شوند.
هر روز باید موارد زیر با دقت بررسی شوند:
- محل قرارگیری سوند در بدن سالمند: اطمینان حاصل کنید که سوند به درستی در جای خود قرار گرفته و جابهجا نشده باشد. حرکت یا خروج جزئی سوند میتواند باعث درد، نشت ادرار یا آسیب به مجرای ادراری شود.
- وضعیت کیسه جمعآوری ادرار: کیسه باید همیشه پایینتر از سطح مثانه قرار داشته باشد تا از برگشت ادرار و افزایش خطر عفونت جلوگیری شود. همچنین از تماس کیسه با زمین یا سطوح آلوده خودداری کنید.
- صاف بودن لوله سوند و عدم پیچخوردگی: لوله سوند باید کاملاً صاف و بدون خمیدگی یا فشار باشد. پیچ خوردگی لوله یکی از دلایل شایع بند آمدن ادرار در سوند و ایجاد درد در سالمند است.
- بررسی جریان طبیعی ادرار در سوند: جریان ادرار باید مداوم و بدون وقفه باشد. کاهش یا قطع جریان میتواند نشانه گرفتگی سوند ادراری یا کمآبی بدن سالمند باشد.
- بررسی ظاهر ادرار داخل کیسه: تغییر رنگ، وجود ذرات، بوی شدید یا کدر شدن ادرار میتواند از علائم عفونت ادراری در سالمندان دارای سوند باشد و نیاز به بررسی فوری دارد.
- کنترل نشتی اطراف سوند: اگر اطراف سوند مرطوب یا خیس باشد، ممکن است سوند به درستی در جای خود قرار نگرفته یا دچار مشکل شده باشد.
تمیز نگه داشتن مسیر خروج ادرار
محل خروج سوند باید روزانه با آب و صابون ملایم شسته شود. این کار یکی از مؤثرترین روشهای پیشگیری از عفونت است.
به نقل از مقاله منتشرشده در سایت Pub Med
در یک مطالعه وسیع روی بیش از ۷۲۹۵ سالمند دارای کاتتر ادراری (سوند ادراری)، نرخ عفونت مرتبط با سوند ۳/۴ مورد در هر ۱۰۰۰ روز استفاده گزارش شد، به این معنا که درازای هر هزار روزی که سوند در بدن بیماران بود، حدود ۳ تا ۴ مورد عفونت ادراری رخ میداد. مطالعات دیگر نیز نشان میدهند که عفونتهای ادراری در بیماران دارای سوند یکی از علل اصلی عفونتهای مرتبط با مراقبتهای بهداشتی است و بخش بزرگی از این موارد قابل پیشگیری هستند، به ویژه زمانی که سوند مدت طولانی در بدن باقی بماند یا در سالمندانی با سیستم ایمنی ضعیف استفاده شود.
جلوگیری از پیچ خوردگی یا انسداد سوند
برای حفظ عملکرد صحیح سوند ادراری، لوله سوند باید همیشه در وضعیت صاف و بدون فشار قرار داشته باشد تا جریان ادرار بهصورت طبیعی انجام شود. هرگونه خمیدگی، پیچخوردگی یا قرار گرفتن زیر بدن سالمند میتواند باعث انسداد سوند، درد، نشت ادرار و حتی افزایش خطر عفونت ادراری شود. بنابراین لازم است مسیر خروج ادرار بهطور منظم بررسی شده و از باز بودن کامل لوله و تخلیه بدون مانع اطمینان حاصل شود.
میزان طبیعی خروج ادرار در سالمندان
میزان طبیعی ادرار در سالمندان یکی از شاخصهای مهم برای بررسی عملکرد کلیهها و وضعیت هیدراتاسیون بدن است. بهطور معمول، یک سالمند سالم در طول شبانهروز حدود ۱۲۰۰ تا ۲۰۰۰ میلیلیتر ادرار دفع میکند، البته این مقدار به عواملی مانند میزان مصرف مایعات، داروها، شرایط پزشکی و سطح فعالیت بستگی دارد.
بهصورت دقیقتر، میزان طبیعی دفع ادرار را میتوان حدود ۰.۵ تا ۱ میلیلیتر به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در هر ساعت در نظر گرفت، که معیار مهمی برای ارزیابی وضعیت بیماران، بهویژه سالمندان دارای سوند ادراری در منزل محسوب میشود.
چه تغییراتی در حجم ادرار نگرانکننده است؟
در سالمندان دارای سوند، توجه به تغییرات حجم ادرار اهمیت زیادی دارد:
- کاهش شدید ادرار (کمتر از ۵۰۰ میلیلیتر در روز): میتواند نشانه کمآبی بدن، انسداد سوند یا اختلال در عملکرد کلیهها باشد.
- قطع کامل ادرار (آنوری): یک وضعیت اورژانسی است و نیاز به بررسی فوری پزشکی دارد.
- افزایش بیش از حد ادرار: ممکن است در اثر مصرف برخی داروها (مثل دیورتیکها)، دیابت یا مشکلات کلیوی ایجاد شود.
- تغییر ناگهانی در الگوی ادرار: مثل کاهش یا افزایش ناگهانی، که میتواند از علائم اولیه عفونت ادراری در سالمندان یا مشکلات دیگر باشد.
نکات مهم برای کنترل میزان ادرار در سالمندان دارای سوند
- میزان ادرار را بهصورت روزانه بررسی و در صورت امکان ثبت کنید
- به رنگ، شفافیت و بوی ادرار توجه داشته باشید
- مصرف مایعات سالمند را متعادل نگه دارید (نه کمآبی، نه مصرف بیش از حد)
- در صورت مشاهده هرگونه تغییر غیرعادی، با پزشک یا پرستار مشورت کنید
نحوه صحیح تخلیه کیسه ادرار
تخلیه صحیح کیسه ادرار یکی از مهمترین بخشهای مراقبت از سالمند دارای سوند در منزل است که نقش مستقیمی در جلوگیری از عفونت و حفظ عملکرد صحیح سوند دارد. این کار باید بهصورت منظم و با رعایت کامل اصول بهداشتی انجام شود.
برای تخلیه ایمن و اصولی کیسه ادرار، مراحل زیر را رعایت کنید:
- شستشوی کامل دستها قبل و بعد از کار: دستها را حداقل ۲۰ ثانیه با آب و صابون بشویید تا از انتقال آلودگی جلوگیری شود.
- استفاده از دستکش تمیز یا یکبار مصرف: در صورت امکان، برای افزایش ایمنی از دستکش استفاده کنید.
- قرار دادن کیسه در موقعیت مناسب برای تخلیه: کیسه را پایینتر از سطح مثانه نگه دارید و آن را داخل یک ظرف تمیز یا توالت تخلیه کنید.
- باز کردن شیر خروجی بدون تماس با سطوح آلوده: دقت کنید نوک شیر به توالت یا ظرف برخورد نکند تا آلودگی وارد سیستم نشود.
- تخلیه کامل ادرار بدون اعمال فشار به کیسه: اجازه دهید ادرار بهطور طبیعی خارج شود و از فشار دادن کیسه خودداری کنید.
- بستن کامل و ایمن شیر خروجی: پس از تخلیه، شیر را محکم ببندید تا از نشت ادرار جلوگیری شود.
- تمیز کردن محل خروجی کیسه (در صورت نیاز): میتوانید با دستمال تمیز یا محلول ضدعفونی، نوک شیر را پاک کنید.
- بررسی رنگ، بو و حجم ادرار: هنگام تخلیه، به تغییرات ادرار توجه کنید؛ این کار به تشخیص زودهنگام علائم عفونت ادراری در سالمندان دارای سوند کمک میکند.
- تخلیه قبل از پر شدن کامل کیسه: بهتر است زمانی که کیسه حدود دو سوم پر شده، آن را تخلیه کنید تا از فشار به سوند و برگشت ادرار جلوگیری شود.
پیشگیری از عفونت در سالمندان دارای سوند
پیشگیری از عفونت مهمترین بخش مراقبت از سوند است:
شستشوی دست قبل و بعد از تماس با سوند
هر بار که با سوند یا کیسه ادرار تماس دارید، دستها را با آب و صابون به مدت حداقل ۲۰ ثانیه شستشو دهید. رعایت این نکته ساده و موثر، شایعترین و مؤثرترین روش پیشگیری از عفونتهای ادراری و التهاب مسیر سوند است. استفاده از دستکش تمیز هنگام تعویض کیسه یا تماس با سوند، محافظت بیشتری ایجاد میکند.
تعویض منظم کیسه ادرار
کیسه جمعآوری ادرار باید طبق دستور پزشک یا پرستار تعویض شود تا از رشد باکتریها، ایجاد بوی نامطبوع و افزایش خطر عفونت جلوگیری شود. رعایت زمانبندی مناسب در تعویض کیسه، نقش مهمی در پیشگیری از عفونت ادراری در سالمندان دارای سوند دارد.
بهطور معمول:
- کیسههای ادرار یکبار مصرف هر ۵ تا ۷ روز یکبار تعویض میشوند
- در صورت کثیف شدن، بوی بد، یا تغییر رنگ باید زودتر تعویض شوند
- در برخی شرایط خاص (مثل عفونت یا ترشحات غیرطبیعی)، ممکن است پزشک تعویض زودتر را توصیه کند
- تخلیه کیسه باید بهصورت روزانه و قبل از پر شدن کامل انجام شود تا از فشار به سوند و برگشت ادرار جلوگیری شود.
رعایت بهداشت اطراف مجرای ادراری
تمیز نگه داشتن این ناحیه از التهاب و عفونت جلوگیری میکند.
نشانههای هشداردهنده عفونت
شناخت بهموقع نشانههای هشداردهنده عفونت، بهویژه علائم عفونت ادراری در سالمندان، نقش مهمی در پیشگیری از عوارض جدی دارد. این علائم ممکن است بهصورت تدریجی یا ناگهانی ظاهر شوند و نیاز به بررسی و اقدام سریع پزشکی دارند.
| علائم هشداردهنده | اقدام پیشنهادی |
|---|---|
| تب و لرز | تماس فوری با پزشک |
| درد هنگام ادرار | گزارش به پرستار |
| ادرار تیره یا خونی | آزمایش فوری |
| بوی بد ادرار | تعویض کیسه |
| التهاب اطراف سوند | بررسی پزشکی |
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورتی که علائمی مانند تب و لرز، درد شدید، تغییر رنگ یا بوی غیرطبیعی ادرار، یا کاهش و قطع جریان ادرار مشاهده شود، باید در اسرع وقت با پزشک یا پرستار تماس بگیرید. این نشانهها میتوانند از علائم عفونت ادراری در سالمندان یا مشکلات جدی در عملکرد سوند باشند. اقدام بهموقع میتواند از بروز عوارض خطرناک مانند عفونت شدید یا آسیب کلیوی جلوگیری کند.
مشکلات و عوارض رایج استفاده از سوند ادراری در سالمندان
استفاده از سوند ادراری، بهویژه در طولانیمدت، میتواند با عوارضی همراه باشد. آگاهی از این مشکلات به مراقبان کمک میکند تا علائم را زودتر تشخیص داده و از بروز عوارض جدیتر جلوگیری کنند.
عفونت ادراری
عفونت ادراری شایعترین عارضه در سالمندان دارای سوند است و معمولاً به دلیل ورود باکتریها از طریق سوند به مثانه ایجاد میشود. این مشکل میتواند با علائمی مانند تب، سوزش، بوی بد ادرار، تغییر رنگ ادرار یا حتی گیجی در سالمندان همراه باشد. در صورت عدم درمان، عفونت ممکن است به کلیهها یا حتی خون سرایت کند.
خونریزی و درد
وجود مقدار کمی خون در ابتدای سونداژ ممکن است طبیعی باشد، اما ادامهدار بودن آن نشانه مشکل است.
این عارضه معمولاً به دلیل آسیب به مجرای ادراری، جایگذاری نادرست سوند یا کشیدگی لوله ایجاد میشود و میتواند با درد، سوزش یا ناراحتی در ناحیه شکم و لگن همراه باشد.
انسداد سوند
انسداد سوند زمانی رخ میدهد که مسیر خروج ادرار به دلیل لخته، رسوبات یا پیچخوردگی لوله مسدود شود.
این وضعیت باعث کاهش یا قطع جریان ادرار، درد در ناحیه مثانه و احساس فشار میشود و در صورت ادامه، میتواند به آسیب کلیهها منجر شود.
نشت ادرار
نشت ادرار در اطراف سوند معمولاً نشانه این است که سوند بهدرستی در جای خود قرار نگرفته یا اندازه آن مناسب نیست.
همچنین این مشکل میتواند در اثر پر شدن بیش از حد کیسه، انسداد جزئی سوند یا اسپاسم مثانه ایجاد شود و نیاز به بررسی توسط پرستار یا پزشک دارد.
التهاب و زخم پوستی
تماس طولانیمدت پوست با رطوبت ادرار یا سوند میتواند باعث قرمزی، التهاب، خارش و حتی زخم پوستی شود.
این مشکل بهویژه در سالمندانی که پوست حساستری دارند شایعتر است و نیاز به مراقبت بهداشتی منظم و خشک نگه داشتن ناحیه دارد.
تب و لرز بعد از سونداژ
بروز تب و لرز پس از سونداژ میتواند نشانه یک عفونت جدی در دستگاه ادراری یا حتی عفونت خون باشد.
این وضعیت یک علامت هشدار مهم است و در صورت مشاهده، باید فوراً با پزشک تماس گرفته شود تا از پیشرفت عفونت جلوگیری شود.
راحتی و آسایش سالمند هنگام سونداژ
تأمین راحتی جسمی و آرامش روانی سالمند در زمان سونداژ، نقش مهمی در پذیرش بهتر سوند، کاهش استرس و پیشگیری از ناراحتیهای جسمی دارد. رعایت اصول صحیح مراقبت و توجه به نیازهای روحی سالمند، کیفیت زندگی او را بهطور قابلتوجهی افزایش میدهد.
قرار دادن صحیح کیسه ادرار
برای راحتی سالمند و جلوگیری از نشت ادرار، کیسه جمعآوری ادرار باید همیشه پایینتر از سطح مثانه قرار گیرد تا جریان ادرار بدون فشار و بازگشت انجام شود. این کار نه تنها درد و فشار بر مثانه را کاهش میدهد، بلکه از خطر برگشت ادرار به مثانه و افزایش احتمال عفونت ادراری جلوگیری میکند. هنگام قرار دادن کیسه، مطمئن شوید که لوله سوند صاف و بدون پیچخوردگی باشد و هیچ مانعی در مسیر جریان ادرار ایجاد نشده باشد.
جلوگیری از کشیدگی سوند
برای جلوگیری از کشیدگی سوند، باید لوله آن بهدرستی روی بدن سالمند ثابت شده و در مسیر آزاد و بدون تنش قرار گیرد. کشیده شدن ناگهانی سوند میتواند باعث درد، خونریزی و آسیب به مجرای ادراری شود. همچنین بهتر است هنگام جابهجایی یا تغییر وضعیت سالمند، وضعیت سوند بررسی شود تا از ایجاد فشار یا کشیدگی جلوگیری گردد.
کاهش اضطراب سالمند
استرس و اضطراب میتواند تجربه سونداژ را برای سالمند دشوار کند و باعث مقاومت یا ناراحتی وی شود. برای کاهش استرس، با آرامش با سالمند صحبت کنید، مراحل سونداژ را توضیح دهید و محیطی راحت و گرم ایجاد کنید. استفاده از تکنیکهای ساده مثل پوشاندن ناحیه خصوصی با حوله، پخش موسیقی آرامشبخش و رعایت احترام به حریم شخصی سالمند، میتواند تجربهای بدون استرس و راحتتر برای وی ایجاد کند.
حفظ حریم خصوصی بیمار
حفظ حریم خصوصی سالمند هنگام سونداژ و مراقبتهای مرتبط، نقش مهمی در کاهش استرس و افزایش احساس امنیت او دارد. بهتر است در حین انجام این کار، ناحیه بدن با حوله یا پارچه پوشانده شود و تنها بخش مورد نیاز در معرض دید قرار گیرد. همچنین رعایت احترام، صحبت آرام و توضیح مراحل کار، باعث میشود سالمند احساس راحتی و اعتماد بیشتری داشته باشد.
مراقبت از پوست سالمند
پوست سالمند به دلیل سن و شرایط جسمانی حساستر است و نیاز به مراقبت ویژه دارد. محل اتصال سوند باید همیشه خشک و تمیز نگه داشته شود و از بانداژ یا محافظ مناسب برای جلوگیری از تحریک، التهاب یا قرمزی پوست استفاده شود. در صورت مشاهده هر گونه قرمزی، تورم یا خراش، فوراً محل را تمیز کرده و با پزشک یا پرستار مشورت کنید. مراقبت صحیح از پوست سالمند هنگام سونداژ یکی از کلیدهای جلوگیری از عفونت و افزایش راحتی اوست.
نقش پرستار متخصص در مراقبت از سالمندان دارای سوند
پرستار متخصص با دانش و تجربه خود نقش کلیدی در مراقبت صحیح از سالمند دارای سوند دارد و میتواند از بروز بسیاری از عوارض مانند عفونت و انسداد سوند جلوگیری کند. حضور او نهتنها باعث افزایش ایمنی بیمار میشود، بلکه به خانواده نیز کمک میکند تا مراقبت را بهدرستی و با اطمینان بیشتری انجام دهند.
| وظیفه پرستار | توضیحات |
|---|---|
| بررسی منظم وضعیت سوند | کنترل روزانه محل سوند، جریان ادرار، وضعیت کیسه و تشخیص زودهنگام مشکلاتی مانند انسداد یا نشتی |
| آموزش خانواده و مراقبین | آموزش نحوه صحیح مراقبت، تخلیه کیسه ادرار و تشخیص علائم عفونت ادراری در سالمندان |
| رعایت اصول استریل | انجام سونداژ و تعویض سوند با رعایت کامل بهداشت برای کاهش خطر عفونت |
| پاسخ سریع به شرایط اضطراری | اقدام فوری در صورت بروز علائمی مانند تب، درد، قطع ادرار یا خونریزی |
| هماهنگی با پزشک معالج | گزارش وضعیت بیمار و دریافت دستورات درمانی برای ادامه مراقبت صحیح |
روش گذاشتن سوند فولی در سالمندان
مراحل سوندگذاری در مردان
سوندگذاری در مردان به دلیل طولانیتر بودن مجرای ادراری و وجود انحنا در مسیر، نیاز به دقت و مهارت بیشتری دارد. انجام صحیح این مراحل توسط پرستار یا فرد آموزشدیده، نقش مهمی در جلوگیری از آسیب به مجرا و عفونت ادراری در سالمندان دارد.
مراحل سوندگذاری در مردان به شرح زیر است:
- شستشوی کامل دستها و آمادهسازی تجهیزات استریل
پیش از شروع، دستها باید بهطور کامل شسته شده و تمامی وسایل مورد نیاز مانند سوند، ژل لوبریکانت، دستکش و کیسه ادرار آماده شود. - قرار دادن بیمار در وضعیت مناسب
سالمند به پشت خوابیده و پاها کمی باز قرار میگیرند تا دسترسی به ناحیه تناسلی آسانتر باشد. - رعایت اصول استریل و پوشیدن دستکش
استفاده از دستکش استریل برای جلوگیری از انتقال عفونت الزامی است. - ضدعفونی کردن ناحیه تناسلی
نوک آلت تناسلی باید با محلول ضدعفونی بهخوبی تمیز شود تا خطر ورود باکتریها کاهش یابد. - استفاده از ژل روانکننده (لوبریکانت)
ژل به کاهش درد و جلوگیری از آسیب به مجرا کمک میکند. - وارد کردن آرام سوند به داخل مجرا
سوند باید بهآرامی و بدون فشار وارد شود تا زمانی که ادرار شروع به خروج کند. - ادامه ورود سوند و تثبیت آن
پس از مشاهده ادرار، سوند کمی بیشتر وارد شده و سپس بالون آن با آب استریل پر میشود تا در جای خود ثابت بماند. - اتصال به کیسه ادرار و تنظیم موقعیت آن
در پایان، سوند به کیسه متصل شده و کیسه در سطحی پایینتر از مثانه قرار میگیرد.
مراحل سوندگذاری در زنان
سوندگذاری در زنان به دلیل کوتاهتر و مستقیمتر بودن مجرای ادراری، معمولاً سادهتر از مردان انجام میشود؛ با این حال رعایت اصول بهداشتی و دقت در انجام مراحل برای جلوگیری از عفونت سوند ادراری در سالمندان ضروری است.
مراحل سوندگذاری در زنان شامل موارد زیر است:
- شستشوی دستها و آمادهسازی وسایل استریل
تمامی تجهیزات باید تمیز و استریل باشند تا خطر عفونت به حداقل برسد. - قرار دادن بیمار در وضعیت مناسب
سالمند به پشت خوابیده، زانوها خم شده و پاها کمی از هم باز میشوند (وضعیت لیتوتومی ساده). - پوشیدن دستکش استریل
رعایت بهداشت دست یکی از مهمترین اصول در سونداژ است. - تمیز کردن ناحیه مجرای ادراری
ناحیه اطراف مجرا باید با محلول ضدعفونی از جلو به عقب تمیز شود تا از انتقال باکتری جلوگیری گردد. - استفاده از ژل روانکننده
برای کاهش درد و تسهیل ورود سوند استفاده میشود. - وارد کردن آرام سوند به مجرا
سوند بهآرامی وارد شده تا زمانی که ادرار خارج شود. - تثبیت سوند با بالون (در صورت استفاده از سوند فولی)
پس از خروج ادرار، بالون با آب استریل پر میشود. - اتصال به کیسه ادرار
کیسه باید در موقعیتی پایینتر از مثانه قرار گیرد تا جریان ادرار بهدرستی انجام شود.
نکات مهم قبل از سونداژ
رعایت نکات بهداشتی و آمادهسازی صحیح قبل از سونداژ، نقش بسیار مهمی در کاهش خطر عفونت ادراری در سالمندان و افزایش ایمنی بیمار دارد. هرگونه بیتوجهی در این مرحله میتواند باعث انتقال آلودگی و بروز عوارض جدی شود. مهمترین اقدامات قبل از سونداژ شامل موارد زیر است:
- رعایت اصول استریل
استفاده از دستکش استریل، تجهیزات تمیز و ضدعفونی کامل ناحیه مورد نظر، از ورود باکتریها به مجرای ادراری جلوگیری میکند. - شستشوی کامل دستها
قبل از شروع، دستها باید حداقل ۲۰ ثانیه با آب و صابون شسته شوند تا احتمال انتقال آلودگی به حداقل برسد. - آمادهسازی بیمار
بیمار باید در وضعیت مناسب قرار گیرد و بدن او در حالت راحت و بدون تنش باشد. این کار باعث میشود سونداژ آسانتر و با درد کمتری انجام شود. - توضیح مراحل به سالمند
توضیح دادن مراحل کار به بیمار، به کاهش اضطراب و همکاری بهتر او کمک میکند. - آماده بودن تجهیزات مورد نیاز
تمام وسایل مانند سوند، ژل روانکننده، سرنگ، کیسه ادرار و مواد ضدعفونی باید از قبل آماده و در دسترس باشند.
اقدامات بعد از سوندگذاری
مراقبتهای بعد از سوندگذاری به اندازه خود فرآیند سونداژ اهمیت دارد و تأثیر مستقیمی بر پیشگیری از عفونت سوند ادراری در منزل و راحتی سالمند دارد. اقدامات مهم بعد از سوندگذاری شامل موارد زیر است:
- بررسی جریان ادرار
بلافاصله پس از قرار دادن سوند، باید از خروج طبیعی ادرار اطمینان حاصل شود. قطع یا کاهش جریان میتواند نشانه مشکل باشد. - تثبیت سوند
سوند باید بهدرستی روی بدن سالمند (معمولاً ران) ثابت شود تا از کشیدگی، جابهجایی و آسیب به مجرا جلوگیری شود. - کنترل درد و ناراحتی بیمار
وجود درد خفیف در ابتدا طبیعی است، اما درد شدید یا مداوم باید بررسی شود. - قرار دادن صحیح کیسه ادرار
کیسه باید پایینتر از سطح مثانه قرار گیرد تا از برگشت ادرار و افزایش خطر عفونت جلوگیری شود. - بررسی علائم عفونت یا التهاب
در ساعات و روزهای بعد، باید علائمی مانند تب، بوی بد ادرار، تغییر رنگ یا التهاب اطراف سوند بررسی شود.
تعویض و مراقبت تخصصی سوند در منزل
تعویض و مراقبت تخصصی سوند در منزل باید با دقت و رعایت کامل اصول بهداشتی انجام شود تا از بروز عوارضی مانند عفونت، انسداد یا آسیب به مجاری ادراری جلوگیری شود. انجام این کار توسط پرستار یا فرد آموزشدیده، نقش مهمی در افزایش ایمنی سالمند و حفظ عملکرد صحیح سوند دارد.
هر چند وقت یکبار باید سوند تعویض شود؟
معمولاً سوندهای ادراری (بهویژه سوند فولی) هر ۱ تا ۲ ماه یکبار باید تعویض شوند، اما این زمان بسته به شرایط بیمار، نوع سوند و نظر پزشک ممکن است متفاوت باشد. در برخی موارد مانند انسداد سوند، نشت ادرار، بوی بد یا علائم عفونت ادراری در سالمندان، ممکن است نیاز به تعویض زودتر از موعد وجود داشته باشد تا از بروز مشکلات جدی جلوگیری شود.
مراحل صحیح تعویض سوند
در این بخش، تعویض و مراقبت تخصصی سوند در منزل بهصورت مرحله به مرحله و کاربردی توضیح داده میشود تا مراقبان بتوانند با رعایت اصول بهداشتی و ایمنی، این فرآیند را بهدرستی و با کمترین خطر برای سالمند انجام دهند:
- شستشوی دستها و استفاده از دستکش استریل: قبل از هر تماس با سوند یا کیسه، دستها را با آب و صابون بشویید و دستکش تمیز یا استریل بپوشید.
- آماده سازی کیسه یا سوند جدید: از ابزار و کیسه جدید استریل استفاده کنید و قبل از وصل کردن، محل اتصال را با دستمال استریل پاک کنید.
- اتصال آرام و بدون فشار: کیسه یا سوند جدید را به آرامی وصل کنید و مطمئن شوید لوله صاف و بدون پیچخوردگی است تا جریان ادرار طبیعی باشد و فشار اضافی ایجاد نشود.
- تنظیم ارتفاع کیسه: کیسه ادرار باید پایینتر از سطح مثانه قرار گیرد تا از برگشت ادرار و نشت جلوگیری شود.
تعویض کیسه ادرار در منزل
تعویض کیسه ادرار در منزل یکی از مهمترین بخشهای مراقبت از سالمند دارای سوند در منزل است که باید بهصورت منظم، بهداشتی و با دقت انجام شود. عدم تعویض بهموقع میتواند باعث رشد باکتریها، بوی نامطبوع و افزایش خطر عفونت ادراری در سالمندان شود.
برای انجام صحیح این کار:
- قبل و بعد از تعویض، دستها را کامل بشویید
- از دستکش تمیز یا استریل استفاده کنید
- محل اتصال سوند و کیسه را ضدعفونی کنید
نکات مهم هنگام خارج کردن سوند
خارج کردن سوند ادراری یک اقدام تخصصی است و باید با دقت بالا انجام شود، زیرا هرگونه اشتباه میتواند باعث آسیب به مجرای ادراری، درد یا خونریزی شود.
نکات مهم:
- این کار حتماً باید توسط پرستار یا فرد آموزشدیده انجام شود
- قبل از خارج کردن، بالون سوند باید کاملاً تخلیه شود
- خارج کردن سوند باید بهآرامی و بدون فشار انجام شود
- پس از خارج کردن، وضعیت ادرار و علائم بیمار باید بررسی شود
نکات ایمنی و بهداشتی در منزل برای سالمند دارای سوند
رعایت نکات ایمنی در منزل نقش بسیار مهمی در کاهش عفونت ادراری در سالمندان دارای سوند و افزایش راحتی بیمار دارد. این موارد باید بهصورت روزانه توسط مراقب یا خانواده بررسی شوند.
جلوگیری از انتقال عفونت
مهمترین اصل در مراقبت از سوند، جلوگیری از انتقال آلودگی است.
- شستشوی دست قبل و بعد از تماس با سوند
- استفاده از دستکش
- جلوگیری از تماس سوند با سطوح آلوده
- تمیز نگه داشتن اطراف سوند
استفاده از تجهیزات بهداشتی مناسب
استفاده از تجهیزات استاندارد و استریل، خطر عوارض را به حداقل میرساند.
- استفاده از سوند با کیفیت مناسب
- کیسه ادرار استاندارد و تمیز
- محلولهای ضدعفونی معتبر
- تعویض بهموقع تجهیزات مصرفی
نحوه خوابیدن سالمند دارای سوند
وضعیت خواب سالمند تأثیر زیادی در عملکرد صحیح سوند دارد.
- کیسه ادرار باید همیشه پایینتر از مثانه قرار گیرد
- لوله سوند نباید زیر بدن یا خم شود
- بهتر است سالمند به پهلو یا به پشت بخوابد
- از کشیدگی سوند هنگام تغییر وضعیت جلوگیری شود
تغذیه مناسب برای بیماران دارای سوند
تغذیه نقش مهمی در کاهش عفونت و بهبود عملکرد سیستم ادراری دارد.
| وظیفه پرستار | توضیحات |
|---|---|
| مصرف مایعات کافی | جلوگیری از غلیظ شدن ادرار و کاهش عفونت |
| میوهها و سبزیجات | تقویت سیستم ایمنی |
| کاهش مصرف نمک | جلوگیری از فشار به کلیهها |
| پرهیز از کمآبی | کاهش خطر انسداد سوند |
مزایای سونداژ در منزل برای سالمندان
سونداژ در منزل یکی از بهترین روشها برای مراقبت از سالمندان است که علاوه بر حفظ سلامت، باعث افزایش راحتی و آرامش بیمار میشود. این خدمات به خانوادهها کمک میکند تا بدون دغدغه و با اطمینان بیشتر، روند درمان را در محیطی امن و آشنا ادامه دهند.
جلوگیری از بستری غیرضروری
با انجام سونداژ در منزل، بسیاری از مراجعات و بستریهای غیرضروری در بیمارستان حذف میشود. این موضوع نهتنها از خستگی سالمند جلوگیری میکند، بلکه خطر ابتلا به عفونتهای بیمارستانی را نیز بهطور قابلتوجهی کاهش میدهد.
آسایش بیشتر سالمند
حضور در محیط خانه، حس امنیت و آرامش بیشتری برای سالمند ایجاد میکند. سالمند در کنار خانواده خود احساس بهتری دارد و همین موضوع میتواند روند بهبودی و همکاری او در مراقبت را افزایش دهد.
صرفهجویی در زمان و هزینه
حذف رفتوآمدهای مکرر به مراکز درمانی، باعث صرفهجویی در زمان و کاهش هزینههای رفتوآمد و خدمات بیمارستانی میشود. این موضوع برای خانوادههایی که از سالمند مراقبت میکنند بسیار مهم و کاربردی است.
کاهش استرس بیمار
محیطهای درمانی معمولاً برای سالمندان استرسزا هستند. انجام سونداژ در منزل باعث میشود بیمار در فضایی آرام و آشنا تحت مراقبت قرار بگیرد و اضطراب او به حداقل برسد.
دریافت مراقبت تخصصی در خانه
با استفاده از خدمات پرستاری در منزل، سالمند تحت نظر افراد متخصص قرار میگیرد و تمامی مراحل سونداژ و مراقبت با رعایت اصول بهداشتی و استانداردهای حرفهای انجام میشود.
تعویض سوند در منزل تهران
تعویض سوند در منزل تهران یکی از خدمات تخصصی است که توسط تیمهای حرفهای پرستاری ارائه میشود. مجموعه «سفیر آرامش» با بهرهگیری از پرستاران مجرب، این خدمات را بهصورت ایمن، سریع و با رعایت کامل اصول بهداشتی در منزل شما انجام میدهد تا سالمند بدون نیاز به مراجعه به مراکز درمانی، بهترین مراقبت را دریافت کند.
اعزام پرستار برای سونداژ در منزل
در خدمات سفیر آرامش، پرستار آموزشدیده در کوتاهترین زمان به منزل اعزام میشود و تمامی مراحل سونداژ یا تعویض سوند را با دقت و رعایت اصول استریل انجام میدهد. این موضوع باعث کاهش خطر عفونت و افزایش ایمنی بیمار میشود.
هزینه تعویض سوند در منزل
هزینه تعویض سوند در منزل بسته به شرایط بیمار، نوع سوند و خدمات مورد نیاز متفاوت است. با این حال، خدمات سفیر آراشم بهگونهای ارائه میشود که علاوه بر کیفیت بالا، از نظر اقتصادی نیز برای خانوادهها مقرونبهصرفه باشد.
خدمات شبانهروزی سونداژ
یکی از مزیتهای مهم سفیر آرامش، ارائه خدمات سونداژ بهصورت شبانهروزی است. در هر ساعت از شبانهروز، در صورت بروز مشکل یا نیاز فوری، میتوانید از خدمات پرستاری در منزل استفاده کنید و از رسیدگی سریع و تخصصی اطمینان داشته باشید.
نتیجهگیری
مراقبت از سالمند دارای سوند در منزل نیازمند رعایت دقیق بهداشت، ایمنی و توجه مداوم به وضعیت سالمند است. سونداژ در سالمندان نه تنها به حفظ عملکرد ادراری و راحتی بیمار کمک میکند، بلکه با رعایت نکات بهداشتی میتوان از عوارضی مانند عفونت ادراری در سالمندان، درد، نشت ادرار و تحریک پوست جلوگیری کرد. بررسی روزانه سوند و کیسه ادرار، شستشوی دستها قبل و بعد از تماس، تعویض منظم کیسه و حفظ ارتفاع مناسب آن، از مهمترین اقدامات پیشگیرانه به شمار میروند.
علاوه بر جنبههای فنی، حفظ آرامش و آسایش سالمند نیز نقش کلیدی دارد. ایجاد محیطی امن، توضیح مراحل تعویض سوند، و توجه به راحتی و حریم خصوصی سالمند، باعث کاهش استرس و تجربهای راحتتر برای بیمار میشود. همچنین همکاری نزدیک با پزشک و پرستار متخصص، تشخیص به موقع مشکلات و اقدام سریع در صورت بروز علائم هشداردهنده، سلامت سالمند را تضمین میکند.
در نهایت، مراقبت کامل و تخصصی از سالمند دارای سوند در منزل، ترکیبی از رعایت نکات فنی، بهداشتی و روانی است. یک مراقب آگاه و مسئول با پیروی از این دستورالعملها میتواند ایمنی، راحتی و کیفیت زندگی سالمند را به شکل قابل توجهی افزایش دهد و از بروز عوارض جدی جلوگیری کند.
سوالات متداول
سوند ادراری چه زمانی برای سالمندان ضروری است؟
سوند ادراری زمانی استفاده میشود که سالمند قادر به دفع طبیعی ادرار نباشد، مانند احتباس ادرار، مشکلات پروستات یا بیماریهای عصبی. این روش به تخلیه مثانه و جلوگیری از آسیب به کلیهها کمک میکند.
آیا انجام سونداژ در منزل امن است؟
بله، در صورتی که توسط پرستار آموزشدیده و با رعایت اصول استریل انجام شود، سونداژ در منزل کاملاً ایمن است. این کار حتی میتواند خطر عفونتهای بیمارستانی را کاهش دهد.
چگونه میتوان از عفونت ناشی از سوند جلوگیری کرد؟
با رعایت بهداشت دست، تمیز نگه داشتن محل سوند و تعویض منظم کیسه ادرار میتوان از عفونت جلوگیری کرد. همچنین توجه به علائم عفونت ادراری در سالمندان اهمیت زیادی دارد.
هر چند وقت یکبار باید سوند تعویض شود؟
معمولاً سوندهای ادراری هر ۱ تا ۲ ماه یکبار تعویض میشوند، اما این زمان بسته به شرایط بیمار متفاوت است. در صورت انسداد، نشت یا علائم عفونت، تعویض باید زودتر انجام شود.
سونداژ مردان به چه صورت است؟
سونداژ مردان شامل وارد کردن سوند به داخل مجرای ادراری تا مثانه برای تخلیه ادرار است. این کار باید با دقت و توسط فرد آموزشدیده انجام شود تا از آسیب جلوگیری شود.
طریقه کشیدن سوند بیمار مرد چگونه است؟
خارج کردن سوند مردانه باید توسط پرستار انجام شود و شامل تخلیه بالون و بیرون آوردن آرام سوند است. انجام نادرست این کار میتواند باعث درد یا آسیب به مجرا شود.
آیا تعویض سوند در منزل تهران امکانپذیر است؟
بله، خدمات تعویض سوند در منزل تهران توسط مراکز پرستاری مانند سفیر آراشم ارائه میشود. این خدمات باعث راحتی بیشتر بیمار و کاهش نیاز به مراجعه حضوری میشود.
فیلم آموزش گذاشتن سوند فولی برای زنان چه چیزی را توضیح میدهد؟
این ویدئوها مراحل صحیح سوندگذاری در زنان را آموزش میدهند، از آمادهسازی تا قرار دادن سوند و مراقبتهای بعدی. مشاهده آنها به افزایش مهارت و کاهش خطا کمک میکند.
فیلم واقعی سوندگذاری برای آموزش مناسب است؟
بله، فیلمهای واقعی سوندگذاری آموزش عملی و مرحلهبهمرحله ارائه میدهند. این ویدئوها برای پرستاران و مراقبین بسیار مفید هستند، به شرط رعایت اصول آموزشی و بهداشتی.
عکس سوند زنانه چگونه است؟
عکس سوند زنانه نحوه قرارگیری سوند در بدن زنان را بهصورت آموزشی نشان میدهد. این تصاویر معمولاً برای آموزش پرستاران و مراقبین استفاده میشوند.
سوند ادرار مردانه چگونه است؟
سوند ادرار مردانه لولهای انعطافپذیر و بلندتر از نوع زنانه است که برای تخلیه ادرار استفاده میشود. استفاده صحیح از آن نقش مهمی در جلوگیری از عفونت دارد.
بعد از سونداژ چه علائمی خطرناک محسوب میشود؟
علائمی مانند تب، لرز، درد شدید، قطع ادرار یا تغییر رنگ و بوی ادرار میتوانند خطرناک باشند. در صورت مشاهده این موارد، باید سریعاً با پزشک یا پرستار تماس گرفته شود.
