سرماخوردگی در بارداری معمولاً خطر جدی برای شما یا فرزندتان ندارد. بهترین کار در این دوران، استراحت کافی و نوشیدن مایعات است تا بدن شما بتواند با بیماری مقابله کند. بعضی داروهای بدون نسخه ممکن است امن باشند، اما همیشه توصیه میکنیم قبل از مصرف هر دارویی با پزشک یا داروساز مشورت کنید تا خیالتان راحت باشد. روشهای غیر دارویی مثل اسپری نمکی بینی یا بخور دادن هم میتوانند به کاهش علائم کمک کنند و حس بهتری به شما بدهند.
اگر سرماخوردگی شما با تب، لرز یا علائم شدید همراه شد، حتماً سریع با پزشک تماس بگیرید، چرا که ممکن است با نوع دیگری از عفونت روبهرو باشید که نیاز به مراقبت ویژه دارد. در مرکز «سفیر آرامش» ما با ارائه خدمات پرستاری شبانه روزی تهران، همیشه کنار شما هستیم و به همه جزئیات توجه داریم تا دوران بارداری شما با آرامش و اطمینان سپری شود. این مقاله کمک میکند تا بدانید چطور علائم سرماخوردگی را مدیریت کنید، از ابتلا پیشگیری کنید و چه زمانی لازم است به پزشک مراجعه کنید.
سرماخوردگی در بارداری چیست و چرا شایعتر است؟
سرماخوردگی یک عفونت ویروسی شایع دستگاه تنفسی فوقانی است که با علائمی مانند آبریزش بینی، عطسه، سرفه، گلودرد و گاهی تب خفیف بروز میکند. در دوران بارداری، احتمال ابتلا به سرماخوردگی بیشتر است زیرا تغییرات فیزیولوژیک بدن و کاهش نسبی پاسخ ایمنی، بدن را در برابر ویروسها حساستر میکند. اگرچه سرماخوردگی معمولاً جدی نیست، اما مدیریت درست آن برای سلامت مادر و جنین اهمیت دارد.
علتهای پزشکی
در دوران بارداری، بدن تغییرات متعددی را تجربه میکند که میتوانند زمینهساز ابتلا به سرماخوردگی شوند:
- تغییرات هورمونی: افزایش استروژن و پروژسترون باعث تورم و حساستر شدن مخاط بینی میشود و راه ورود ویروسها آسانتر میشود.
- افزایش جریان خون و ترشح مخاطی بیشتر: این تغییرات ممکن است مسیرهای تنفسی را پر از مخاط کند و محیطی مناسب برای رشد ویروسها فراهم کند.
- افزایش حساسیت به عفونتها: بدن در حالت بارداری برخی پاسخهای ایمنی را تعدیل میکند تا جنین را از حمله سیستم ایمنی حفظ کند، اما این موضوع باعث میشود مقاومت مادر در برابر ویروسها کاهش یابد.
کاهش سیستم ایمنی
یکی از عوامل کلیدی شایعتر شدن سرماخوردگی در بارداری، ضعیف شدن نسبی سیستم ایمنی است. سیستم ایمنی برای جلوگیری از پس زده شدن جنین بخشی از فعالیت دفاعی خود را تعدیل میکند. این کاهش نسبی باعث میشود بدن توان کمتری در مقابله با ویروسها داشته باشد و حتی علائم سرماخوردگی شدیدتر یا طولانیتر شود.
تفاوت با بیماریهای مشابه مثل رینیت بارداری
رینیت بارداری یک حالت غیرعفونی است که با آبریزش بینی، گرفتگی بینی و عطسه بروز میکند و معمولاً با علائم تب یا سرفه همراه نیست. تفاوتهای اصلی با سرماخوردگی:
- سرماخوردگی: عامل ویروسی دارد، ممکن است با تب، خستگی و درد عضلانی همراه باشد و معمولاً طی ۷ تا ۱۰ روز بهبود مییابد.
- رینیت بارداری: علت هورمونی دارد، طولانیتر است و معمولاً به درمان ضدویروسی نیاز ندارد.
تشخیص صحیح تفاوت بین این دو وضعیت برای انتخاب روش مراقبت و درمان ایمن در دوران بارداری بسیار مهم است.
علائم سرماخوردگی در دوران بارداری
سرماخوردگی در بارداری معمولاً شبیه سرماخوردگی معمولی است، اما به دلیل تغییرات هورمونی و کاهش نسبی سیستم ایمنی، ممکن است علائم کمی شدیدتر یا طولانیتر باشند. شناخت علائم اصلی و تفاوت آنها با شرایط مشابه، به مادران کمک میکند مراقبت بهتری انجام دهند و در صورت نیاز به پزشک مراجعه کنند.
تب، لرز، خلط، بدن درد
علائم رایج سرماخوردگی در بارداری شامل:
- تب و لرز خفیف: معمولاً بالا نیست، اما میتواند باعث احساس ضعف و خستگی شود.
- خلط و گرفتگی بینی: مخاط بینی غلیظ و آبریزش شایع است و تنفس را کمی دشوار میکند.
- سرفه و گلودرد: اغلب با عطسه و تحریک گلو همراه است.
- بدندرد و خستگی: احساس کوفتگی، درد عضلانی و خستگی عمومی ممکن است مادر را برای چند روز محدود کند.
این علائم معمولاً طی ۷ تا ۱۰ روز بهبود مییابند، مگر اینکه عفونت ثانویه ایجاد شود.
نشانه های هشداردهنده
برخی علائم نیاز به توجه فوری دارند، زیرا ممکن است نشانه عفونت شدید یا مشکلات دیگر باشند:
- تب بالای ۳۸ درجه سانتیگراد که کاهش نمییابد
- تنگی نفس یا درد شدید قفسه سینه
- خلط سبز یا زرد غلیظ همراه با بوی بد
- خونریزی از بینی یا سرفههای مداوم
- بدتر شدن علائم بعد از چند روز به جای بهبود
در صورت مشاهده این علائم، مادر باردار باید سریعاً با پزشک یا مراقب بهداشتی مشورت کند.
رینیت بارداری vs سرماخوردگی
تفاوتهای کلیدی بین رینیت بارداری و سرماخوردگی:
| ویژگی | رینیت بارداری | سرماخوردگی |
|---|---|---|
| علت | تغییرات هورمونی | عفونت ویروسی |
| تب | ندارد | ممکن است خفیف باشد |
| سرفه و خلط | معمولاً ندارد | شایع است |
| مدت زمان | طولانیتر، چند هفته | کوتاهتر، معمولاً ۷-۱۰ روز |
| درمان | بهبود خودبهخودی و مراقبت حمایتی | مراقبت حمایتی و کنترل علائم، در صورت نیاز پزشک |
شناخت این تفاوتها به مادر و مراقب کمک میکند اقدامات صحیح و ایمن را انجام دهند و از مصرف داروهای غیرضروری خودداری شود.
آیا سرماخوردگی در بارداری خطرناک است؟
سرماخوردگی معمولی در دوران بارداری معمولاً خطرناک نیست و بیشتر اوقات به صورت خودبهخود طی چند روز بهبود مییابد. با این حال، توجه به علائم و مراقبت مناسب اهمیت دارد، زیرا برخی شرایط میتوانند سلامت مادر یا جنین را تحت تأثیر قرار دهند.
برای مادر
در مادر باردار، سرماخوردگی معمولاً خفیف است، اما ممکن است باعث:
- خستگی و ضعف شدید: تغییرات هورمونی و کاهش نسبی سیستم ایمنی میتوانند علائم را شدیدتر کنند.
- مشکلات تنفسی: در صورت وجود بیماریهای زمینهای مانند آسم یا آلرژی، سرماخوردگی میتواند تنفس را دشوار کند.
- افزایش خطر عفونتهای ثانویه: مانند سینوزیت یا برونشیت در صورت عدم مراقبت مناسب.
رعایت استراحت کافی، تغذیه مناسب و هیدراته نگه داشتن بدن معمولاً علائم را کاهش میدهد و از بروز عوارض جلوگیری میکند.
برای جنین
اکثر سرماخوردگیهای معمولی در بارداری تاثیری بر جنین ندارند. با این حال، در صورت تب بالا یا عفونت شدید:
- تب شدید میتواند خطرناک باشد و در برخی موارد با مشکلات رشد جنین یا زایمان زودرس مرتبط است.
- داروهای خودسرانه برای کنترل علائم ممکن است برای جنین مضر باشند؛ بنابراین همیشه باید با پزشک مشورت شود.
- مراقبتهای حمایتی مانند هیدراته نگه داشتن بدن و استراحت کافی برای سلامت مادر و جنین بسیار مهم است.
با رعایت نکات مراقبتی و مشورت با پزشک، معمولاً سرماخوردگی در بارداری بدون خطر قابل مدیریت است و مادر و جنین در امنیت باقی میمانند.
درمان سرماخوردگی در دوران بارداری
در دوران بارداری سیستم ایمنی بدن کمی ضعیفتر است و به همین دلیل ممکن است احساس کنید سرماخوردگی طولانیتر یا شدیدتر از حالت معمول است. با این حال، خوشبختانه سرماخوردگی معمولاً خطرناک نیست و اغلب نیاز به درمان پزشکی فوری ندارد. معمولاً بعد از ۲ تا ۳ روز، علائم به اوج میرسند و سپس شروع به بهبود میکنند.
در این مدت، کارهایی هست که میتوانید برای مدیریت علائم انجام دهید:
- استراحت کافی داشته باشید.
- مایعات فراوان بنوشید تا بدنتان هیدراته بماند.
- هنگام استراحت سر خود را کمی بالاتر قرار دهید تا گرفتگی بینی کمتر شود.
- از اسپری نمکی بینی برای باز کردن مجاری تنفسی استفاده کنید.
- کمپرس گرم روی سر یا سینوسها بگذارید تا درد و فشار کاهش پیدا کند.
- بخور، چه از دوش آب گرم و چه از یک ظرف آب داغ، تا تنفس راحتتر شود.
- مصرف عسل میتواند گلودرد را تسکین دهد.
اگر دوست داشتید، میتوانید حمام بخور بگیرید تا عضلات و دردهای بدن آرام شوند، اما بسیار مهم است که دمای آب از ۳۵ درجه سانتیگراد بالاتر نرود، چون افزایش دمای بدن میتواند برای جنین مضر باشد.
داروهای سرماخوردگی در دوران بارداری
خیلی از افراد از داروهای بدون نسخه برای کاهش علائم سرماخوردگی استفاده میکنند. با این حال، طبیعی است که در دوران بارداری نگران باشید که این داروها ممکن است روی جنین اثر بگذارند. برخی از داروها ممکن است بیخطر باشند، اما برخی دیگر ممکن است ریسک داشته باشند. به همین دلیل، قبل از مصرف هر دارویی حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید تا مطمئن شوید برای دوران بارداری شما مناسب است.
در ادامه، به داروهای رایج سرماخوردگی و آنفولانزا و میزان ایمنی آنها در دوران بارداری میپردازیم تا بتوانید با آگاهی کامل تصمیم بگیرید:
استامینوفن
تحقیقات نشان میدهد که استامینوفن یکی از ایمنترین داروهای ضد درد در دوران بارداری محسوب میشود، اما شواهدی هم وجود دارد که ممکن است با تغییرات رشد و تکامل کودکان مرتبط باشد.
به نقل از مقاله منتشرشده در سایت علمی Nature Review Endocrinology
مطالعات اخیر نشان دادهاند که قرارگیری جنین در معرض استامینوفن (پاراستامول) در دوران بارداری ممکن است با افزایش ریسک بروز اختلالات رشدی عصبی مانند اوتیسم و اختلال کمتوجهی-بیشفعالی (ADHD) در کودکان مرتبط باشد. با این حال، در تحلیلهای انجام شده با استفاده از دادههای خواهر و برادر، هیچ شواهدی مبنی بر افزایش خطر ابتلا به اوتیسم یا ADHD مشاهده نشد، که نشاندهنده احتمال وجود عوامل مخدوشکننده در مطالعات اولیه است. در همین راستا، سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) در سپتامبر ۲۰۲۵ اعلام کرد که در حال بررسی تغییر برچسب استامینوفن برای هشدار در مورد احتمال ارتباط آن با افزایش ریسک اختلالات عصبی در کودکان است.
به طور کلی، هنوز درباره مناسب بودن استامینوفن در دوران بارداری بحث وجود دارد. اگر نیاز به استفاده از استامینوفن داشتید، حتماً با تایید پزشک باشد و در پایینترین دوز موثر و کوتاهترین مدت ممکن مصرف شود تا هم شما راحت شوید و هم کمترین ریسک برای جنین ایجاد شود.
داروهای ضد سرفه
خیلی از داروهای بدون نسخه برای کاهش سرفه حاوی ترکیباتی مانند دکسترومتورفان و گایافنزین هستند. دکسترومتورفان یک داروی ضد سرفه است و به نظر میرسد در دوز مناسب ایمن باشد. تحقیقات نشان داده است که مصرف آن با سقط جنین، تولد زودرس یا کموزنی نوزاد ارتباطی ندارد.
گایافنزین یک داروی خلطآور است که مخاط ریهها را رقیق و آزاد میکند. هنوز مشخص نیست که مصرف آن ریسک سقط جنین، زایمان زودرس، کموزنی یا مشکلات رفتاری در کودک را افزایش میدهد یا خیر. به همین دلیل، اگر به فکر استفاده از داروهای ضد سرفه هستید، قبل از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید تا مطمئن شوید ایمن و مناسب شماست.
داروهای رفع گرفتگی بینی (دکونژستانت)
هنوز تحقیقات کاملاً مشخص نکردهاند که همه داروهای رفع گرفتگی بینی در دوران بارداری کاملاً ایمن باشند. یکی از رایجترین این داروها، سودوافدرین است که برخی مطالعات نشان میدهند ممکن است خطر کوچکی برای ایجاد مشکلات در دیواره شکم جنین داشته باشد. ایمنی دیگر انواع داروهای رفع گرفتگی بینی نیز هنوز بهطور کامل روشن نیست و به همین دلیل، بهتر است در دوران بارداری از مصرف خودسرانه این داروها خودداری کنید.
یک جایگزین بسیار ایمن و موثر، استفاده از اسپریهای نمکی بینی است. این اسپریها میتوانند گرفتگی بینی را کاهش دهند، مخاط بینی را نرم کنند و به تنفس راحتتر شما کمک کنند، بدون اینکه هیچ ریسکی برای جنین ایجاد شود. علاوه بر این، روشهای خانگی مثل بخور دادن یا استفاده از کمپرس گرم روی سینوسها هم میتوانند به کاهش علائم کمک کنند. با رعایت این نکات، میتوانید علائم سرماخوردگی و گرفتگی بینی را کنترل کنید و از سلامت خود و جنین مطمئن باشید.
خدماتی چون پرستار نوزاد در منزل میتوانند به شما کمک کنند تا دوران بارداری و پس از زایمان را با آرامش و اطمینان سپری کنید. این پرستاران با تجربه، به مادران آموزش میدهند که چگونه از خود و نوزادشان مراقبت کنند و در هر لحظهای که نیاز داشته باشید، حمایت و راهنمایی حرفهای ارائه میکنند تا شما با اعتماد کامل از مراقبتهای تخصصی بهرهمند شوید.
داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی (NSAIDs)
داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) ممکن است در دوران بارداری ریسکهایی داشته باشند. مصرف این داروها در اوایل بارداری میتواند احتمال سقط جنین یا از دست دادن حاملگی را افزایش دهد.
سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) همچنین توصیه میکند که بعد از هفته بیستم بارداری از مصرف NSAIDs خودداری شود، زیرا این داروها میتوانند میزان مایع آمنیوتیک را کاهش دهند و باعث بروز مشکلاتی شوند.
گرچه NSAIDs در برخی مشکلات خاص بارداری ممکن است مفید باشند، برای سرماخوردگی معمولی بهتر است از مصرف آنها اجتناب کنید، مگر اینکه پزشک شما به صراحت توصیه کرده باشد.
تأثیر سرماخوردگی بر جنین در سه ماهه های بارداری
سرماخوردگی در دوران بارداری معمولاً یک بیماری ویروسی خفیف است، اما اثر آن بر مادر و جنین میتواند بسته به سهماهه بارداری متفاوت باشد. در اغلب موارد، خود ویروس سرماخوردگی خطر مستقیم برای جنین ندارد، اما تب بالا، ضعف شدید مادر یا مصرف نادرست داروها میتواند مشکلاتی ایجاد کند.
سه ماهه اول
سهماهه اول حساسترین دوره بارداری است؛ زیرا اندامهای اصلی جنین در حال شکلگیری هستند. سرماخوردگی ساده معمولاً خطری برای جنین ایجاد نمیکند، اما تب بالا و کنترلنشده میتواند احتمال برخی ناهنجاریها را افزایش دهد. در این دوره، مصرف خودسرانه داروها بیشترین خطر را دارد و باید با احتیاط کامل انجام شود.
سه ماهه دوم
در سهماهه دوم، جنین از ثبات بیشتری برخوردار است و خطرات سرماخوردگی کمتر میشود. با این حال، ضعف شدید مادر، کمآبی بدن یا عفونتهای طولانیمدت میتوانند باعث خستگی، کاهش اشتها و افت انرژی مادر شوند که بهطور غیرمستقیم بر رشد جنین اثر میگذارد. درمان بهموقع و استراحت کافی در این مرحله اهمیت زیادی دارد.
سه ماهه سوم
در سهماهه سوم، تمرکز اصلی بر سلامت مادر و جلوگیری از زایمان زودرس است. سرفههای شدید، بیخوابی و تب بالا میتوانند فشار زیادی به بدن مادر وارد کنند. هرچند سرماخوردگی معمولاً به جنین آسیبی نمیزند، اما بیتوجهی به علائم شدید ممکن است روند بارداری را دشوارتر کند.
سرماخوردگی در ماه آخر بارداری
در ماه آخر بارداری، سرماخوردگی میتواند مادر را بسیار خسته و ضعیف کند و تحمل درد زایمان را دشوارتر سازد. اگر علائم شدید یا طولانی شوند، احتمال نیاز به مراقبتهای پزشکی افزایش مییابد. کنترل تب، تأمین مایعات و پرهیز از داروهای ممنوع در این زمان بسیار حیاتی است.
تفاوت سرماخوردگی و آنفولانزا در دوران بارداری
سرماخوردگی و آنفولانزا هر دو بیماری ویروسی هستند، اما شدت و خطر آنها یکسان نیست. سرماخوردگی معمولاً با آبریزش بینی، عطسه و گلودرد خفیف همراه است، در حالی که آنفولانزا میتواند باعث تب بالا، بدندرد شدید، ضعف زیاد و عوارض ریوی شود. در دوران بارداری، آنفولانزا خطرناکتر است و ممکن است نیاز به درمان پزشکی فوری داشته باشد.
برای سرماخوردگی در بارداری چی بخوریم؟ (تغذیه مناسب)
تغذیه مناسب نقش مهمی در تقویت سیستم ایمنی مادر و کاهش مدت بیماری دارد. انتخاب مواد غذایی سالم میتواند به بهبود سریعتر علائم سرماخوردگی کمک کند.
غذاهای حاوی ویتامین C
میوهها و سبزیجاتی مانند پرتقال، کیوی، لیمو، توتفرنگی و فلفل دلمهای سرشار از ویتامین C هستند. این ویتامین به تقویت سیستم ایمنی کمک میکند و مدت و شدت علائم سرماخوردگی را کاهش میدهد.
غذاهای غنی از پروتئین
پروتئین برای ترمیم بافتها و حفظ انرژی بدن ضروری است. مصرف تخممرغ، گوشت سفید، حبوبات و لبنیات پاستوریزه به بدن مادر کمک میکند تا با عفونت بهتر مقابله کند.
مایعات و سوپ
نوشیدن آب، آبمیوه طبیعی، سوپ مرغ و آشهای سبک به جلوگیری از کمآبی بدن، کاهش گلودرد و تسکین گرفتگی بینی کمک میکند. مایعات گرم نقش مهمی در بهبود علائم دارند.
خوراکی های ممنوع
در دوران سرماخوردگی باید از غذاهای چرب، سرخکرده، بسیار شیرین و نوشیدنیهای کافئیندار پرهیز کرد؛ زیرا این مواد میتوانند التهاب بدن را افزایش دهند و روند بهبود را کند کنند.
درمان خانگی سرماخوردگی در دوران بارداری
درمانهای خانگی ایمن میتوانند اولین انتخاب برای کاهش علائم سرماخوردگی در بارداری باشند.
بخور
بخور آب گرم یا بخور با چند قطره آبنمک میتواند گرفتگی بینی را کاهش دهد و تنفس را راحتتر کند. بخور باید با احتیاط انجام شود تا خطر سوختگی وجود نداشته باشد.
غرغره آب نمک
غرغره آب نمک ولرم به کاهش التهاب گلو و تسکین درد کمک میکند و یک روش ساده و بیخطر در دوران بارداری است.
دمنوشها و جوشانده های مجاز
دمنوشهایی مانند زنجبیل ملایم، بابونه یا نعناع (در حد متعادل) میتوانند به کاهش گلودرد و آرامش بدن کمک کنند. مصرف بیش از حد یا دمنوشهای ناشناخته توصیه نمیشود.
خواب و استراحت
استراحت کافی یکی از مؤثرترین روشها برای بهبود سرماخوردگی است. خواب مناسب به سیستم ایمنی بدن کمک میکند تا با ویروس مقابله کند.
درمان دارویی سرماخوردگی در بارداری (داروهای مجاز)
در صورت شدید بودن علائم، استفاده از برخی داروها با نظر پزشک امکانپذیر است.
استامینوفن
استامینوفن معمولاً ایمنترین دارو برای کاهش تب و درد در دوران بارداری محسوب میشود، البته باید در دوز مجاز مصرف شود.
آنتی هیستامین های بیخطر
برخی آنتیهیستامینها با تجویز پزشک میتوانند برای کاهش آبریزش بینی و عطسه استفاده شوند و خطری برای جنین نداشته باشند.
اسپری بینی نمکی
اسپریهای بینی سالین (نمکی) گزینهای بیخطر برای کاهش گرفتگی بینی هستند و محدودیت مصرف خاصی ندارند.
داروهای ضدسرفه مجاز
برخی شربتهای ساده ضدسرفه ممکن است در بارداری مجاز باشند، اما مصرف آنها حتماً باید با نظر پزشک انجام شود.
داروهای ممنوع و پرخطر در بارداری
برخی داروهای سرماخوردگی میتوانند برای جنین خطرناک باشند و باید کاملاً اجتناب شوند.
پزودوافدرین
این دارو میتواند باعث تنگ شدن عروق و کاهش خونرسانی به جنین شود، بهویژه در سهماهه اول بارداری.
فنیل افرین
فنیلافرین نیز مشابه پزودوافدرین عمل میکند و مصرف آن در بارداری توصیه نمیشود.
NSAIDs
داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن، بهخصوص در سهماهه سوم، میتوانند خطرات جدی برای جنین ایجاد کنند.
ترکیبات پرریسک OTC
داروهای بدون نسخه ترکیبی که حاوی چند ماده فعال هستند، ممکن است شامل ترکیبات ممنوع باشند. مصرف این داروها بدون بررسی دقیق برچسب و مشورت با پزشک خطرناک است.
پیشگیری از سرماخوردگی در دوران بارداری
علاوه بر درمان علائم سرماخوردگی، میتوانید با رعایت نکات سادهای از ابتلا به سرماخوردگیهای بعدی جلوگیری کنید. مراکز بهداشت توصیه میکنند:
- دستهای خود را مرتب بشویید.
- از تماس نزدیک با افراد مبتلا به عفونت خودداری کنید.
- از لمس صورت، بینی، دهان یا چشمها با دستهای نشسته نشده اجتناب کنید.
- سیگار کشیدن و قرار گرفتن در معرض دود سیگار را کاهش دهید.
تقویت سیستم ایمنی
حفظ سیستم ایمنی سالم در بارداری با تغذیه متعادل، خواب کافی، فعالیت بدنی سبک و مدیریت استرس امکانپذیر است. مصرف میوهها، سبزیجات، پروتئین کافی و مایعات به بدن کمک میکند مقاومت طبیعی خود را حفظ کند و در برابر ویروسها بهتر عمل نماید. تغذیه سالم و متعادل نقش بسیار مهمی در حفظ سلامت مادر و جنین دارد.
خوردن میوهها و سبزیجات تازه، پروتئین کافی، غلات کامل و منابع سالم چربی میتواند به تقویت سیستم ایمنی و کاهش خطر ابتلا به بیماریها کمک کند. در ادامه چند ماده مغذی کلیدی و اهمیت آنها آورده شده است:
- ویتامین A: به تقویت بینایی، سلامت پوست و عملکرد سیستم ایمنی کمک میکند. منابع آن شامل هویج، سیبزمینی شیرین و سبزیجات برگ سبز تیره هستند.
- ویتامین C: یک آنتیاکسیدان قوی است که به تقویت سیستم ایمنی و تولید کلاژن برای پوست و بافتهای بدن کمک میکند. منابع خوب شامل پرتقال، کیوی، فلفل دلمهای و توتها هستند.
- ویتامین D: نقش مهمی در جذب کلسیم و سلامت استخوانها دارد و به عملکرد صحیح سیستم ایمنی کمک میکند. منابع شامل نور خورشید، ماهی چرب مانند سالمون و تخممرغ هستند.
- ویتامین E: یک آنتیاکسیدان مهم است که به حفاظت سلولها و تقویت سیستم ایمنی کمک میکند. منابع آن شامل روغنهای گیاهی، آجیل و دانهها هستند.
- آهن: برای ساخت گلبولهای قرمز و انتقال اکسیژن به بدن و جنین ضروری است. منابع شامل گوشت قرمز، مرغ، عدس و اسفناج هستند.
- سلنیوم: یک ماده معدنی آنتیاکسیدان است که به حفاظت سلولها و عملکرد سیستم ایمنی کمک میکند. منابع شامل ماهی، آجیل برزیلی و غلات کامل هستند.
- روی (Zinc): برای تقویت سیستم ایمنی، رشد جنین و ترمیم بافتها اهمیت دارد. منابع آن شامل گوشت، صدف، تخممرغ و حبوبات هستند.
شما میتوانید تمامی این مواد را از طریق رژیم غذایی دریافت کنید. اما اگر به دلیل علائمی مانند تهوع یا استفراغ خوردن کافی مواد غذایی برایتان دشوار است، حتماً با پزشک خود درباره روشهای افزایش دریافت این مواد یا مکملهای غذایی مشورت کنید. توجه داشته باشید که مصرف بیش از حد ویتامین A میتواند در دوران بارداری مضر باشد و خدمات بهداشتی ملی بریتانیا (NHS) توصیه میکند از مصرف مکملهایی که حاوی ویتامین A یا رتینول هستند، خودداری کنید.
واکسن آنفولانزا
تزریق واکسن آنفولانزا در بارداری امن و موثر است و علاوه بر محافظت مادر، به جنین نیز ایمنی نسبی میدهد. این واکسن خطر ابتلا به عفونت شدید تنفسی را کاهش میدهد و توصیه میشود به خصوص در فصل شیوع آنفولانزا انجام شود.
رعایت بهداشت
رعایت نکات بهداشتی ساده اما مؤثر شامل شستشوی مکرر دستها، استفاده از ماسک در مکانهای شلوغ، جلوگیری از تماس با افراد مبتلا و تمیز نگه داشتن محیط است. این اقدامات مانع ورود ویروس به بدن و کاهش انتشار عفونت میشوند.
رینیت بارداری
«رینیت» اصطلاح پزشکی برای التهاب و تورم مخاط بینی است. این حالت میتواند ناشی از سرماخوردگی باشد، اما گاهی هم به دلیل تغییرات بدن در دوران بارداری ایجاد میشود که به آن رینیت بارداری (pregnancy-induced rhinitis-PIR) میگویند. رینیت بارداری یک وضعیت شایع است که علائمی مشابه سرماخوردگی ایجاد میکند، اما منشا آن تغییرات طبیعی بدن در دوران بارداری است. این علائم با بارداری شروع میشوند و معمولاً بعد از زایمان برطرف میشوند.
علائم شایع رینیت بارداری (PIR) شامل موارد زیر هستند:
- آبریزش یا خارش بینی
- گرفتگی بینی
- عطسههای مکرر
- کاهش حس بویایی
بارداری همچنین میتواند شرایط قبلی بینی و سینوسها مانند سینوزیت مزمن یا آلرژیها را تحت تأثیر قرار دهد. در چنین شرایطی، مراقبت جامع از مادران بارداری که از نظر بدنی ضعیفتر هستند اهمیت زیادی دارد. استخدام یک پرستار خانم در منزل که مادر بتواند با او راحت باشد، میتواند کمک بزرگی باشد. پرستار میتواند علائم را زیر نظر بگیرد، نکات بهداشتی و تغذیهای را یادآوری کند و در مواقع نیاز سریعاً اقدام مناسب انجام دهد تا مادر دوران بارداری را با آرامش و اطمینان کامل پشت سر بگذارد.
تفاوت سرماخوردگی و آنفولانزا در دوران بارداری
سرماخوردگی در دوران بارداری معمولاً همانند یک سرماخوردگی عادی است و احتمال خطر برای شما یا جنین بسیار کم است. با این حال، برخی عفونتهای دیگر میتوانند ریسک بیشتری داشته باشند. یکی از این موارد آنفولانزا است. علائم آن شبیه سرماخوردگی است، اما معمولاً شدیدتر است.
برخی از علائم شایع آنفولانزا که کمتر در سرماخوردگی دیده میشوند، شامل موارد زیر است:
- خستگی یا ضعف شدید
- تب
- لرز
- سردرد
- دردهای عضلانی و بدن درد
اگر در دوران بارداری تب داشتید، حتماً با پزشک تماس بگیرید تا راهکارهایی برای کاهش سریع تب و رساندن آن به سطح ایمن ارائه شود. اگر احتمال میدهید بیماری شما کووید-۱۹ یا آنفولانزا باشد، قبل از مراجعه حضوری، حتماً با پزشک یا مرکز بهداشتی تماس بگیرید تا دستورالعملهای لازم را دریافت کنید.
آیا سرماخوردگی روی جنین تأثیر میگذارد؟
سرماخوردگی در دوران بارداری معمولاً تاثیری روی جنین ندارد. سرماخوردگی بیماریهای خفیفی هستند که سیستم ایمنی بدن معمولاً بدون مشکل با آنها مقابله میکند. با این حال، دمای بدن شما میتواند روی جنین اثر بگذارد.
تب بالا در دوران بارداری میتواند باعث افزایش دمای بدن مادر به بیش از ۳۸ درجه سانتیگراد شود. افزایش دمای بدن در مراحل اولیه بارداری ممکن است تاثیر کوتاهمدت روی رشد سلولها و اندامهای جنین داشته باشد و در موارد شدید و طولانی میتواند خطراتی مثل نقایص هنگام تولد را کمی افزایش دهد. حتی در مراحل بعدی بارداری، تب بالا میتواند تنفس جنین و جریان خون جفت را تحت تأثیر قرار دهد و باعث ناراحتی یا فشار اضافی روی بدن جنین شود.
به همین دلیل، اگر تب یا سایر علائم عفونت دارید، حتماً فوراً با پزشک خود تماس بگیرید تا بهترین روش برای کاهش سریع تب و محافظت از جنین مشخص شود. روشهای ساده مثل استراحت، هیدراته ماندن و داروهای مورد تایید پزشک میتوانند دمای بدن را به سطح ایمن برگردانند و سلامت شما و جنین را تضمین کنند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
بدن شما در دوران بارداری با سرماخوردگی همانند دوران عادی برخورد میکند. علائم معمولاً موقتی هستند و در اکثر موارد سرماخوردگی ظرف حدود یک هفته برطرف میشود. با این حال، برخی علائم ممکن است تا ۱۰ تا ۱۴ روز طول بکشند. اگر در دوران بارداری با یکی از علائم زیر مواجه شدید، فوراً با پزشک خود تماس بگیرید:
- تب: به طور معمول دمای ۳۷.۵ تا ۳۸ درجه را تب خفیف مینامند. دمای بالای ۳۸ درجه تب محسوب میشود و نیاز به پیگیری دارد، به ویژه در دوران بارداری که میتواند روی جنین تاثیر بگذارد.
- مشکل در تنفس
- تنفس سریع
- علائمی که بیش از ۱۰ روز ادامه دارند
- علائم شدید یا غیرمعمول
- علائمی که بهتر میشوند، اما دوباره برمیگردند
جمعبندی
سرماخوردگی در دوران بارداری امری رایج است و معمولاً خطری برای شما یا جنین ندارد. اگرچه برخی ابهامها درباره ایمنی داروهای بدون نسخه سرماخوردگی در دوران بارداری وجود دارد، اما میتوانید با راهکارهای خانگی مثل استراحت کافی، استفاده از اسپری نمکی بینی و کمپرس گرم برای سردرد یا درد سینوسها علائم خود را تسکین دهید. اگر تب دارید، علائم شدید هستند یا بعد از ۱۰ روز بهبود نمییابند، حتماً با پزشک تماس بگیرید.
سوالات متداول
داروهای مجاز سرماخوردگی در بارداری کداماند؟
داروهایی مانند استامینوفن برای تب و درد معمولاً ایمن هستند، اما مصرف هر دارویی باید با تایید پزشک باشد. برخی داروهای ضد احتقان یا شربتها ممکن است ریسک داشته باشند و نیاز به مشورت دارند.
چگونه میتوان سرماخوردگی در بارداری را در خانه درمان کرد؟
استراحت کافی، نوشیدن مایعات زیاد، استفاده از بخور یا کمپرس گرم و شستشوی بینی با محلول نمکی میتواند به کاهش علائم کمک کند. این روشها ایمن و بدون عارضه برای مادر و جنین هستند.
لیست داروهای مجاز در بارداری چیست؟
داروهایی که پزشک برای شما تایید میکند، معمولاً شامل استامینوفن، قطرهها و اسپریهای نمکی بینی و برخی شربتهای بدون مواد مضر هستند. مصرف خودسرانه داروهای ضد احتقان یا ضد سرفه توصیه نمیشود.
شربت دیفن هیدرامین در بارداری ایمن است؟
مصرف دیفن هیدرامین باید فقط با تایید پزشک باشد و معمولاً برای کوتاهمدت مجاز است. استفاده طولانی یا دوز بالا ممکن است عوارضی برای مادر یا جنین ایجاد کند.
آیا سرماخوردگی در بارداری با جنسیت جنین ارتباط دارد؟
هیچ شواهد علمی قوی وجود ندارد که سرماخوردگی در دوران بارداری تحت تاثیر جنسیت جنین باشد. علائم سرماخوردگی بیشتر به وضعیت سیستم ایمنی مادر مرتبط است.
قرص سرماخوردگی در بارداری مصرف کنیم یا نه؟
اکثر قرصهای بدون نسخه ضد سرماخوردگی ممکن است شامل داروهایی باشند که در بارداری توصیه نمیشوند. قبل از مصرف حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
چگونه گلودرد در بارداری را درمان کنیم؟
غرغره با آب گرم و نمک، نوشیدن مایعات گرم، عسل و استراحت میتوانند گلودرد را تسکین دهند. اگر درد شدید یا طولانی شد، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
آیا سرماخوردگی روی جنسیت اثر دارد؟
خیر، سرماخوردگی هیچ تاثیری روی تعیین جنسیت جنین ندارد و عامل آن ژنتیک است.
سرماخوردگی چند روز طول میکشد؟
معمولاً ۷ تا ۱۰ روز طول میکشد و در صورت مراقبت مناسب علائم به تدریج کاهش مییابد.
آیا سرماخوردگی جزو علائم بارداری است؟
خیر، سرماخوردگی یک عفونت ویروسی است و جزو علائم طبیعی بارداری محسوب نمیشود.
آیا سرماخوردگی مانع بارداری میشود؟
خیر، سرماخوردگی تاثیری بر توانایی بارداری ندارد.
آیا مصرف عسل و دمنوشها ایمن است؟
بله، در بارداری مصرف عسل و بیشتر دمنوشهای گیاهی معمولاً ایمن است، مگر دمنوشهایی که برای بارداری منع شدهاند؛ همیشه با پزشک مشورت کنید.
